Əsrlər boyu ədalət, mənəviyyat və azadlıq həsrətində yaşayan bəşər, aləmin xilaskarının qayıdışının böyük səbirsizliklə intizarını çəkir. Xilaskar ideologiyası insanların dünya görüşündə  müxtəlif şəkildə əks olunsa da, əslində bütün insanlar tərəfindən bərabər başa düşülür. Bu ideologoya səmavi dinlərdə özünə xüsusi yer almışdır. Çünki, bu dinlərin hər biri öncədən vəd olunmuş xilaskarın qayıdışı, onun quracağı dövlət və rəhbərliyi ilə səciyyələnir.
    Xristian aləmi də, Tövrata, İncilə və qərb ölkələrinin nail olduqları elmi-texniki nailiyyətlərə söykənərək, öz mənafelərinə uyğun şəkildə zamanın sonunu təfsir edir, hətta heç nədən çəkinməyərək Həzrət İsanın (ə) qayıdış düşüncəsini qəbul etdirmək üçün əllərində olan hər bir vasitədən istifadə edirlər.
    Xristianlar və həzrət İsanın (ə) qayıdışıHəzrət İsanın (ə) qayıdış əqidəsi, bir-çox xristian cəmiyyətlərinin inancıdır. Xristian dinşünasları tərəfindən yazılan qədim kitablarda xristianlıq əqidəsinə zidd olaraq Həzrət İsanın (ə) qayıdışının gec olacağı barədə yazılı məlumatın olmasına baxmayaraq, çoxları onun tezliklə qayıdacağına inanırlar.

    Xristianlığın öz içərisindən meydana çıxan kiçik qruplar da vardır ki, onlar Həzrət İsanın (ə) qayıdıb özünün min illik hakimiyyətini quracağına və bu hakimiyyətin qiyamətə qədər davam edəcəyinə inanırlar. Onlar ciddi çalışqanlıqla özlərini zamanın sonunda İsanın (ə) yenidən qayıdacağı günə hazırlayırlar. (Hüseyn Tofiqi, “Hezarigərayi dər fəlsəfe-ye tarix-e məsihiyyət”, “Moud” jurnalı, say: 17, səh. 14-20.)
   Əlbəttə, İncildə bu məzmunda olan xəbərlər onların intizarını daha da, artırır. Çünki, orada zühurun vaxtının təyin olunmaması müşahidə olunur və gözlənilmədən baş verəcəyinə işarə edilir. Nümunə olaraq “Mata” İncilində Həzrət İsanın (ə) dilindən belə nəql olunur: “Siz mənim nə zaman gələcəyimi bilə bilməzsiniz. Çünki, bu yalnız Allahın əlindədir. Allahdan başqa heç bir şəxsin həmin andan xəbəri yoxdur. (“Mata İncili” 24:36-cı bölmə.)
Yaxud da, "Luka" İncilində İsanın dilindən nəql olunan: "Həmişə hazır olun, çünki mən sizin güman etmədiyiniz bir saatda gələcəyəm" xəbərini göstərmək olar.( Luqa, 12:40 -cı bölmə)
   Xristian aləmi İsanın (ə) qayıdışını həyatın davamı kimi səciyyələndirir və onu insanların yeganə xilaskarı sayaraq, padşahlar padşahı kimi tanıtdırırlar.
   Aşağıda qeyd olunanlara diqqət yetirəndə görürük ki, Xristianlar da müsəlmanlarla birgə məlum və ortaq əqidəyə sahibdirlər.
    Qurani-kərimin təfsirçiləri "Nisa" surəsinin 109-cu ayəsini açıqlayarkən, ayənin İsanın (ə) qayıdışı ilə bağlı olduğunu söyləyirlər. İslam dini isə, aləmin yeganə xilaskarının Mehdi (ə) olacağını bildirir. Hər halda, zamanın sonunda İsanın (ə) qaydışı, xristian və müsəlmanlar arasında bərabər bir əqidədir.
Bu barədə daxil olmuş iki rəvayətə işarə edirik:
    Həzrət Məhəmməd (s) buyurur: ”Məryəm oğlu İsa sizin aranıza qayıdarkən və rəhbərininz özünüzdən olduğu zaman necə olacaqsınız?” (Biharül-ənvar, 14/344; Səhihi-Buxari, 4/143.)
İmam Baqir (ə) buyurur: “Qiyamətdən öncə İsa (ə) dünyaya qayıdar. Yəhudi və xristianlardan ona iman gətirməyən kimsə qalmayacaqdır. (İsa) Həzrət Mehdinin arxasında namaz qılacaq”. (Biharül-ənvar, 14/349; “Əl-Vəfa, 51/71, 77, 84)
    Qeyd olunanlardan belə nəticə alırıq ki, intizar düşüncəsi  xristian və müsəlmanları bir araya gətirib, qarşılıqlı anlaşma üçün şərait yarada bilər.
    Qeyd etmək lazımdır ki, Protestant qruplarının qəbul etdikləri bəzi İncil kitablarında həzrət Məhəmməd (s) peyğəmbərinin övladlarından olan bir xilaskarın zühürndan aydın bəhs edilib. İsa (ə) öz vəsiyyətlərinin birində Şəmuna buyurur: “Ey Şəmun! Mənim Allahım mənə, "sənə peyğəmbərlərin ağasını tövsiyə edirəm" buyurdu. O, Adəm övladları və peyğəmbərlərin ağası və ümmi bir ərəbdir. O, zühura şərait yarandığı və peyğəmbərlik artıb sel kimi dünyanı tutarkən, zühur edər". (Həmşəhri, 74/10/26, "Müslihi-Cahaninin" nəqlinə əsasən; “Dinlərdə hədəf şəhəri”, Məhmməd Əli Boznuni;)

    Armaqedonun intizarını çəkənlər
   İslam və xristian aləminin intizar anlayışında özünə yer alan mövzulardan biri də, zamanın sonunda olacaq müharibədir. Məcdun döyüşləri Həzrət İsanın (ə) qayıdışı ilə başlanacaq. Protestant keşişlərinin dediklərinə əsasən bu döyüşdə nüvə silahlarından da istifadə olunacaq. Tövratda ayrı-ayrı detallıqlarla danışılan bu döyüş, “məcdun” dərəsində baş verəcək.
   “... O gün İsrail torpağında böyük təkanlar (zəlzələ) baş verəcək; dənizlərin balıqları, havada uçan quşlar, səhra heyvanlrı, yerdə sürünən bütün həşaratlar, dünyada yaşayan bütün xalqlar Mənim hüzurumda titrəyəcəklər; dağlar çöküb, qayalar yıxılacaq və yerin bütün sütunları dağılacaq.” (Əhdi-ətiq (Tövrat), Xəzqiyal nəbi, 38-ci bölmə, 18-20-ci ayələr.)
    “Onların ətləri, ayaq üstə durduqları halda (əriyərək) azalacaq, gözləri çuxura düşəcək və dilləri öz ağızlarında qısalacaq.” (Kitabi-Zəkəriyya, 14-cü bölmə, 12-ci ayə.)
    Bu döyüşün qurbanlarının sayı  o qədər çoxdur ki, Yuhənnanın intuisiyasında “Allahın quşlara verdiyi qonaqlıq” kimi adlanıb:
   “...və gördüm ki, bir mələk Günəşin üstündə dayanıb, göydə uçan bütün quşları çağıraraq deyir: "Gəlin və Allahın verdiyi qonaqlığa hazır olun. Böyük, kiçik, ağa və nökərin fərqinə varmadan padşahların, qoşun başçılarının, zalımların, atların və süvarilərin ətlərini yeyin.” (“Yuhənnanın mükaşifəsi”, 19-cu bölmə / 17-18)    
Əhdi-ətiq və İncildə haqqında danışılan müharibə, şiələrin qəbul etdikləri “Qırqıziya” müharibəsinə çox oxşardır.
Buna sübut olaraq imam Sadiqdən (ə) bir rəvayəti nəzərdən keçirək:
“Həqiqətən də, Allah üçün Qırqiziyada bir süfrə vardır. Göydə olan bir mələk ondan  xəbər verib deyir ki, ey quşlar ! Ey yerin yırtıcıları ! Zalımların ətindən yeməyə tələsin !” ( “Əl-ğeybətu, lin-Nömani”səh. 278.)

    Nəticə
    Yuxarıda deyilənlərən bu nəticəyə gəlirik ki, intizar dinlər arasında rəqabət vardır. Şiə aləmi ilə intizar anlayışı arasında həyati bağlılığa gəldikdə isə deyə bilərik ki, bu bağlılıq şiəni daha da qüvvətləndirir.

    Məhz elə ona görə də əminliklə demək olar ki, Mehdiçilik ideologiyasının  ağır yükü başqalarından daha çox  on iki imamçıların boynuna düşür. Bunu daha yaxşı anlamaq üçün həzrət Mehdinin (ə) gəlişi üçün harada  və necə hazırlıq  görüldüyünü nəzərə alsaq, məslənin mahiyyəti şəffaflaşar...

Fitnə-fəsadın qara buludlar kimi dünyanı əhatə edib, öz atəş və azğınlığı ilə din və dünyamızı yandırıb bütün dini, mənəvi və əxlaqi dəyərləri təhdid etdiyi bu dövrdə Peyğəmbər (s) və mə`sum imamların (ə) müqəddəs və nurani kəlamlarından bəhrə almaqdan başqa çarəmiz yoxdur. 
Əhli beytin (s) əxlaqi və tərbiyəvi xəbərdarlığının bir qismətindən təşkil tapmış bu məqaləni ixtisarla aşağıdakı üç ünvan əsasında tərtib etdik ki, bu yolda bizə çıraq olsun:
   1.  Kişi və qadınların bə`zi müştərək vəzifələri.
  2. Kişilərə məxsus olan bə`zi vəzifələr.
   3. Qadınlara məxsus olan vəzifələr.
Kişi və qadınların bə`zi müştərək vəzifələri:
Dəyərli gözlər:
Allahın Rəsulu (s) buyurub: "Qiyamət günü 3 gözdən başqa bütün gözlər ağlayar:
1. Allah qorxusundan yaş tökən gözlər.
2. Allah yolunda oyaq qalan gözlər (yəni gecəni ibadətlə məşğul olmaq, quran oxumaq, dini müzakirələr etmək və ya gecəni səhərə qədər müsəlmanların keşiyinə dayanmaq, sərhədçilər kimi).
3. Allah-Taalanın haram buyurduğu şeylərdən qapanan gözlər.(Səvabul əəmal və iqabul əəmal, səh.392)
Şeytanın zəhərli oxları:
İmam Baqir (ə) buyurub: "Naməhrəm qadına baxmaq şeytanın zəhərli oxlarındandır".(Vəsailuşşiə, 14/138)
   Qadınların özlərini kişilərə, kişilərin özlərini qadınlara oxşatmaqları barəsində xəbərdarlıq!
  Allahın Rəsulu (s) buyurub: "Özünü qadına oxşadan kişilərə və özünü kişiyə oxşadan qadınlara, Allah lənət etsin.(Nəhcül fəsahə,səh.474)
Evlənmədə vasitə olmağın savabı!
İbni Əbbas rəvayət edir: "Allahın Rəsulu (s) vəfatından bir neçə gün qabaq oxuduğu xütbədə camaata elə bir nəsihət etdi ki, gözlər ağladı, ürəklər qorxdu, bədənlər titrədi".
Biz həmin xütbədən bəzi cümlələri bu kiçik məqalənin münasib olan yerlərində pərakəndə şəkildə çatdırmışıq.
Peyğəmbərimiz (s) o, xütbənin bir hissəsində belə buyurur:
"Böyük Allah, möminə qadın və mömin kişinin evlənmə işində vəsitəçilik edən və onların şəriətyolu ilə bir-birinə qovuşmasından ötrü çalışan şəxsə dür və yaqutdan düzəldilmiş saraylarda min cənnət hurisi bağışlayar və bu yolda atdığı hər addım və dediyi hər söz üçün gecələri səhərə kimi namaz qılınmış və gündüzləri oruc tutulmuş bir ilin əməlinin savabını verər. (Səvabul əəmal və iqabul əəmal,səh.668)
Ər və arvad arasını vurmağın cəzası!
Həzrət Rəsul (s) buyurur:         
"Ər və arvadın arasında soyuqluq yaradan və onların bir-birinə olan məhəbbətini aradan götürən şəxs isə, həm dünyada, həm də axirətdə Allahın qəzəb və lənətinə düçar olar. Allah onun öz nəzər və lütfündən məhrum edər. (Səvabul əəmal və iqabul əəmal(tərcümə ilə),səh.669)
Ər və arvadın ayrılığına səbəb olan şəxsin cəzası!
Həzrət o xütbənin başqa bir hissəsində buyurur:
"Ərlə arvadın ayrılığı üçün çalışan şəxs həm dünyada, həm axirətdə Allahın qəzəb və lənətini qazanar. Allahın haqqıdır ki, onu min dənə atəşli daşla daş-qalaq etsin.(Səvabul əəmal və iqabul əəmal(tərcümə ilə),səh.668)
     Naməhrəm qadını kişilər üçün tərif və təsvir etməyin əzabı!
Həzrət buyurur: "Əgər bir şəxs qadınlardan birini kişilərdən biri üçün tə`rif edə, (və onun gözəlliyini elə cilvələndirə ki, o kişi o qadının vurğunu ola, nəticədə o qadınla haram iş görə) Allah-Taalanın qəzəbinə düçar olmayınca dünyadan getməz. Və Allahın qəzəbinə düçar olan şəxsə yeddi göy və yeddi yer də qəzəb edər. Onun günahı haram yolla o qadınla əlaqədə olan şəxsin günahı kimi olar". 
  Soruşdular: Ey Allahın Rəsulu, o qadın və kişi tövbə edib özlərini islah etdikləri halda da, tərif edən şəxs üçün günah var?
 Buyurdu: Allah-Taala o harama düşən qadın və kişini bağışlayar. Amma vasitəçilik edib qadını tərifləyən, fitnəyə salıb bu macəraya səbəb olan şəxsin tövbəsini heç vaxt qəbul etməz. (Səvabul əəmal və iqabul əəmal(tərcumə ilə),səh.661)
     Kişi və qadını haram yolla bir-birinə qovuşdurmağın əzabı!
Həzrət buyurur: "Hər eyb və nöqsandan pak və münəzzəh olan Allah, bir qadın və kişini haram yolla bir-birinə qovuşduran şəxsə cənnəti haram edər və onun yerini cəhənnəmdə qərar verəcəkdir. Bu onun üçün pis bir alın yazısıdır, (bu dünyada) və həmişə can verənə qədər Allahın qəzəbinə düçar olar. (Səvabul əəmal və iqabul əəmal(tərcumə ilə),səh.660)
     Camaatın evinə boylanmaq və baxmağın əzabı!
  Başqa bir hissəsində buyurmuşdur: Allahın haqqıdır ki, qonşunun evinə boylanıb sonra bir kişinin övrətinə (bədəndə utanılacaq və gizlədilən yerlər), ya bir qadının saçına və bədənindən bir yerinə baxsa, o şəxsi cəhənnəmə aparıb münafiqlərlə (dünyada camaatın eyiblərini axtarmaqla məşğul olan kəslər) həmdəm etsin. Onu rüsvay etməmiş bu dünyadan aparmaz və qiyamət günü onun övrətini (ya eyiblərini) camaat üçün aşkar edər..(Səvabul əəmal və iqabul əəmal(tərcumə ilə),səh.648)
       Naməhrəm şəxslə zarafat etməyin əzabı!
  O xütbədən nəql edirlər ki, həzrət belə buyurur: "Naməhrəm qadınla zarafat edən şəxs bu dünyada o qadınla danışdığı hər kəlməsindən ötrü qiyamətin günü min il həbsdə saxlanılar. Əgər o qadın öz ixtiyarı ilə özünü onun ixtiyarında qoysa, və kişi onu öz ağuşuna alıb öpə ya, onunla yaxınlıq edə ya, o qadının zarafatı nəticəsində kişi onunla yaxınlıq edə, kişi üçün təyin olunmuş günah və əzab qadın üçün də vardır. Amma, əgər qadın öz razılığı ilə özünü kişinin ixtiyarında qoymasa, və kişi zorla onunla yaxınlıq etsə, hər iki şəxsin günahı kişi üçündür və iki əzab görəcəkdir. (Səvabul əəmal və iqabul əəmal(tərcumə ilə),səh.652)
      Ərli qadınla (haram yolla) yaxınlıq edən şəxsin günahı:
  O xütbənin başqa bir hissəsində buyurulur: "Ərli qadınla yaxınlıq edən şəxsin və ərli qadının övrətindən (utanılacaq və gizlədilən yerlər) qan və çirk axar və bütün cəhənnəm əhli onun üfunətindən əzab çəkərlər. O iki nəfərin əzabı hamının əzabından çətin olar". (Səvabul əəmal və iqabul əəmal(tərcumə ilə),səh.662)
 Öz həyat yoldaşına əziyyət verməyin əzabı!
  O xütbədən nəql edirlər ki, Allah-Taala öz ərinə əziyyət verən qadının namazını və yaxşı işlərini, bütün günü oruc tutub, gecələri ibadət edib, qulları qulluqdan azad edib, Allah yolunda öz malından  xərcləsə, belə qəbul etməz. O qadın cəhənnəmə daxil olan birinci şəxs olar, məgər ki, öz həyat yoldaşını razı salıb onu sevindirsin və ona kömək etsin.
  Sonra Allahın Rəsulu (s) buyurdu:- Öz həyat yoldaşına əziyyət verən və ona zülm edən kişi üçün də həmin günah və əzab olacaqdır..(Səvabul əəmal və iqabul əəmal(tərcumə ilə),səh.653)
     Günahsız bir şəxsə cinsi töhmətlər vurmağın əzabı!
O xütbənin başqa bir hissəsində buyurur:- Allah- təala pak və iffətli qadın və yaxud kişiyə  töhmət və böhtan deyən şəxsin yaxşı əməllərini batil edər (bütün işlərini savabsız və nəticəsiz qoyar),qiyamət günü yetmiş min mələk qarşısından və arxasından ona taziyanə vurarlar.İlanlar və əqrəblər onun bədənini sancarlar.Sonra onun atəşə atılması əmr olunar.(Səvabul əəmal və iqabul əəmal(tərcumə ilə),səh.656)
Kişilərə məxsus olan bəzi vəzifələr.
   Kişilərin ən yaxşısı!
   Allahın Rəsulu (s) buyurmuşdur:-Sizlərdən ən yaxşısı o şəxsdir ki,öz həyat yoldaşı və öz qızları ücün yaxşı (xoş rəftar) olsun.(Nəhcül fəsahə,səh.318)
Öz ailəsinə xidmət edən şəxsin savabı!
 Allahın Rəsulu(s) buyurmuşdur:- Öz həyat yoldaşına xidmət etmək böyük gunahların kəffarəsinə səbəb (onların bağışlanmasına ) səbəb olar, Allahın qəzəbini söndürər və hurul eyn mehriyyəsi olar.Yaxşı əməllərin çoxalmasına və dərəcəsinin artmasına səbəb olar.(Cameü ssəadəh,2-ci cild,səh142)
     Qadınların kişilərin boynunda olan bəzi vəzifələri:
   Həvla adında bir xanım Allahın Rəsulundan (s) soruşdu: "Kişilərin boynunda qadınlar üçün hansı haqqlar var?
Buyurdu:-Qardaşım Cəbrayilin arası kəsilmədən mənə qadınlar barəsində xəbərdarlıq etməsi o yerə çatardı ki, mən kişinin qadına uf (incidici kəlmə) deməsini belə caiz olmadığını güman etdim. O mənə xəbər verdi:-Ya Mühəmməd! Qadınlar barəsində Allahdan qorx (qadılarla bəd rəftarlıq etməkdən çəkin).Çünki,onlar yaşayış işlərində sizin köməkçiləriniz və Allah tərəfindən sizə əmanət verilmişlər.Sizin öhdənizdə həqqlər var ki, o həqqləri yerinə yetirmək sizə vacibdir.Onlarla mehribanlıq edin,sizinlə yaşamaqları üçün onları şad edin.  Onlara ehtinasızlıq etməyin, onlara qəzəblənməyin.Onlara verdiyiniz şeylərdən icazəsiz olaraq onlardan almayın.(Mütədrəkül vəsail,təzə çap,14-cü cild,səh.252)
      Həyat yoldaşına sərtlik etməyin əzabı:
  Allahın Rəsulu (s) buyurmuşdur: "Əgər bir şəxsin öz həyat yoldaşına qarşı sərtliyi o yerə çata ki, o qadın özünü xilas etmək üçün malından verməyə hazır ola (ya öz mehriyyəsini bağışlaya) Allah onun əzabında cəhənnəm odundan başqa bir şeyə razılıq verməz, çünki, Allah-təala yetimlər barəsində qəzəbləndiyi kimi qadınlar və (onların hüquqları barəsində) də elə qəzəblənər..(Səvabul əəmal və iqabul əəmal(tərcumə ilə),səh.658)
Öz həyat yoldaşını vurmağın əzabı:
 Allahın Rəsulu (s) buyurmuşdur:
"Mən qiyamət günü öz həyat yoldaşını nahaqq yerə vuran şəxsə düşmənəm. Öz həyat yoldaşlarınızı vurmayın! Öz həyat yoldaşını nahaqdan vuran şəxs Allahın və onun Rəsulunun əmrinə itaətsizlik etmiş olar". (İrşadul qulub (Deyləmi),səh.291)
  Yenə Allahın Rəsulu buyurmuşdur: "Allah-təala öz həyat yoldaşına sillə vuran şəxs üçün atəş xəzinədarına o şəxsə atəşdən olan yetmiş sillə vurmaq üçün əmr edər və sizlərdən hər kişi əlin müsəlman qadının saçına qoya (onun saçını çəkə və qopara) onun əlləri atəşli mıxlarla mıxlanar".(Müstədrəkül vəsail,14-cü cild,səh.250)
   Caiz olmayan işlərdə həyat yoldaşına itaət edən kişinin əzabı:
 Həzrət Əli (ə) buyurmuşdur: "Allah-təala öz həyat yoldaşına caiz olmayan işlərdə itaət edən kişini üzü üstə cəhənnəm oduna atar.
 Sual olundu: hansı itaət və hansı şeylərdə itaət etmək?
Buyurdu:  Qadının ümumi hamamlara (şəri qanunlara riayət olunmayan hamamlar), bəzəkxanalara, toylara və fatihə məclislərinə bədən göstərən (nazik) paltarlar geyib getdiyi halda kişi də onun bu işinə razı ola..(Səvabul əəmal və iqabul əəmal(tərcumə ilə),səh.505 və 506)
   İki arvad arasında ədalətsizliyin əzabı!
Peyğəmbər buyurub:
"İki daimi arvadı olan və onların arasında yaşayış xərci, evlənmə rabitələri və şəriətin qanunlarına əsasən öhdəsində olan məsuliyyət və öhdəçiliklər cəhətindən ədalətsizlik edən şəxs qiyamət günü boynunda zəncir bədəninin bir hissəsi iflic olan şəxs kimi zahir olacaq və nəhayət cəhənnəmə daxil olar..(Səvabul əəmal və iqabul əəmal(tərcumə ilə),səh.650)
Naməhrəm şəxsə əl verib görüşməyin əzabı! 
Allahın Rəsulu (s) buyurmuşdur:"Naməhrəm qadına əl verib görüşmək Allahın qəzəbinə səbəb olar".(Biharul ənvar,104-cü cild,səh.4)
  Günahdan qorunmağın savabı və harama düçar olmağın əzabı:
Allahın Rəsulu (s) ibni Əbbasdan nəql olunmuş və ibarətlərindən bəzisi bu məqalənin əvvəlində qeyd olunmuş xütbənin başqa bir hissəsində buyurur:
"Allah-təala bir qadına və ya kənizə haram yolla əl tapıb ( yəni onun ixtiyarında ola) Allahın qorxusundan haram bir işə düçar olmayan şəxsə cəhənnəm odunu haram edər və onu qiyamət gününün qorxusundan amanda saxlayaraq cənnətə daxil edər.Amma o qadın və ya kənizlə haram işə düçar olduğu halda cənnəti ona haram edib cəhənnəmə göndərər..(Səvabul əəmal və iqabul əəmal(tərcumə ilə),səh.651)
    Çirkin əməl olan zina və ləvatın əzabı!
 Yenə həmən xütbədə buyurmuşdur:
"Allah-taala qiyamət günü naməhrəm qadınla (arxadan) ya bir kişi və ya oğlan uşağı ilə yaxınlıq edən şəxsi ölmüş heyvanın leşinin qoxusundanda pis bir qoxu ilə zahir edər. Bütün camaat onun qoxusundan əzab çəkər və sonra isə cəhənnəmə daxil olar... (Səvabul əəmal və iqabul əəmal(tərcumə ilə),səh.646)
Qadınlara məxsus olan bəzi vəzifələr.
    Evdə xidmət edən qadının savabı!
  Allahın Rəsulu buyurmuşdur:
"Allah-təala öz ərinə yeddi günə kimi xidmət edən qadın üçün cəhənnəmdə yeddi qapı bağlayar və cənnətdə səkkiz qapı açar ki, hər hansı birindən istəsə,daxil olar".(İrşadul qulub(Deyləmi),1-ci cild,183)
     Nümunəvi qadınlar:
   Həzrəti Əli Əmirəlmöminin (ə) buyurmuşdur:-Sizin ən yaxşı qadınlarınız beş dəstədirlər:
   Soruşdular:- O beş dəstə hansılardır? Həzrət buyurdu: -Mehriyyəsi az olan, xoş xasiyyət olan, öz həyat yoldaşının qarşısında sözə qulaq asan,itaət edən, həyat yoldaşı ondan narazı olan halda onu razı salmamış, yatmayan qadın. Və həyat yoldaşı evdə olmadığı halda onun malını və namusunu qoruyan qadın.(Frui kafi, Darul əzva capı,5-ci cild,səh.326)
   Nazik (bədən əzalarını göstərən) paltar geyməkdən çəkinmək!
Üsamə ibni Zeyd deyir: Ulu və əziz peyğəmbər (s) Dihyə Kəlbinin Misirdən o həzrət üçün gətirdiyi paltarı mənə hədiyyə etdi və mən onu həyat yoldaşıma geyindirdim.
Bir gün həzrət buyurdu:-O paltarı niyə geyinmirsən? Mən dedim: -Onu öz həyat yoldaşıma geyindirdim.
Buyurdu: -Onda ona o paltarın altından başqa paltar geyməsini əmr et. Çünki, onun bədəninin həcminin bu paltarla məlum olmasından qorxuram.(Əlhicabul əlbani,səh.60)
İslam peyğəmbəri (s) buyurmuşdur:
"Ümmətim axirəz-zamanda libas geyindikləri halda, çılpaq olacaqlar (yəni onların nazik libasları bədənlərini örtməyəcək və haram olan üzvlərini naməhrəmlərdən gizlətməyəcəkdir). Onların başlarının üstə dəvə hürgüclərinə bənzər bir şey olar. (Bəlkədə bu söz qadınların saçlarını başlarının yuxarı hissəsində cəm etmələrinə və bunun kimi müxtəlif saç bəzəmələrinə işarədir). Onlara lənət edin. Çünki, onlar Allahın rəhmətindən uzaqdırlar və cənnətə daxil olmazlar. Hətta çox uzaq məsafədən belə hiss olunan cənnət qoxusunu dərk etməzlər".
Xanımları şalvar geyməyə sövq etmək!
Həzrəti Rəsul (s) bir dəfə öz ətrafındakıların yanında üç dəfə buyurdu:
"İlahi şalvar geyən qadınların günahlarını bağışla".
(Əlbəttə burada söhbət şübhəsiz ki, uzun köynəklərin, mantoların və ya çadraların altından geyilən şalvardan gedir. Bizim zamanımızda dəbdə olan şalvar geyimlərindən deyil!)
Sonra o həzrət buyurdu: "Ey camaat, şalvar geyinin! Çünki, libaslarınızdan bədən örtməklikdə ən yaxşısı odur. Evdən xaric olan zaman qadınlarınızı şalvar geyindirməklə hifz edin".
Naməhrəm üçün bəzənməyin əzabı!
Allahın Rəsulu (s) Hövla adında bir xanıma belə buyurdu:"Ey Hövla, öz bəzək və zinətlərini həyat yoldaşından başqaları üçün aşkar etmə. Qadının əl və ayaqlarındakı zinət əşyalarını öz həyat yoldaşından başqa bir kişi üçün aşkar etməsi dügün deyildir. Və əgər belə etsə, həmişə Allahın lənət və qəzəbinə düçar olacaqdır. Allah ona qəzəb və mələklər ona lənət edərlər. Allah onun üçün çətin və dəhşətli əzab hazırlayar".
Axirəz-zaman qadınlarının nişanəsi və onların əzabı!
Həzrət Əmirəlmöminin Əli (ə) buyurmuşdur: "Allahın Rəsulundan eşitdim ki, buyururdu: "Dövrlərin ən pisi olan axirəz-zamanda və qiyamət gününün yaxınlaşdığı dövrdə bu sifətdə qadınlar meydana gələcək:
1. Geyindikləri halda çılpaqdırlar.
2. Öz zinətlərini naməhrəm kişilərə göstərərlər.
3. Dindən xaric və fitnəyə daxil olarlar.
4. Şəhvətlərə meyl edərlər.
5. Dünya ləzzətlərinə tərəf tələsərlər.
6. Halalları haram edərlər.
Onlar cəhənnəmə daxil olub həmişə orda qalacaqlar".
Naməhrəmlər üçün ətirlənməyin əzabı:
 Allahın Rəsulu (s) buyurmuşdur:
"Özünü xoş iyli şeylərlə ətirləyib evdən xaric olan hər qadına, Allahın mələkləri, o evə qayıdana qədər arası kəsilmədən lənət oxuyarlar".
 İmam Sadiq (ə) buyurmuşdur:
"Özünü ərindən başqa kişilər üçün ətirləyən qadının namazı, özünü cənabətdən yumaq üçün qüsl edən şəxs kimi yumayınca, qəbul olunmaz".
Ərindən icazəsiz evdən xaric olan qadınların əzabı:
 Allahın Rəsulu (s) buyurur:
"Öz həyat yoldaşının icazəsi olmadan evdən xaric olan qadın evə qayıdana qədər və ya yoldaşı ondan razı olana qədər Allahın qəzəbinə düçar olar".
  Əri ilə yersiz olaraq razılaşmayan qadınların əzabı:
 Allahın Rəsulu (s) buyurmuşdur:
"Əgər qadın öz əri ilə xoş davranmazsa, ərinin gətirdiyi halal ruziyə qane olmayaraq, ona qarşı tələbkar olarsa, ərindən, onun gücü çatmayacağı şeyləri tələb edərsə, Allah-Taala o qadının heç bir yaxşı əməlini qəbul etməyəcəkdir. Bu sifətləri tərk edincəyə qədər Allahın qəzəbi ilə birlikdə olacaqdır".
  Yersiz olaraq ərinədn boşanmaq istəyən qadının əzabı:
 Allahın Rəsulu (s) buyurmuşdur:
"Cəhətsiz və üzürsüz olaraq öz ərindən boşanmaq tələb edən qadına cənnət qoxusu haramdır".
    Me`rac  hədisi:
Qadınların günahlarına görə müxtəlif əzabları:
Həzrət Əbdül Əzim Həsəni imam Məhəmmədtəqidən (ə) və o həzrət də hörmətli atalarının vasitəsi ilə nəql edir ki, həzrət Əli (ə) buyurub:
   "Bir gün mən və Fatimə (s) həzrət Rəsulun (s) xidmətinə getdik və o həzrəti çox ağlayan halda gördük.
Soruşdum: "Atam və anam sənə fəda olsun, ağlamağına səbəb nədir?"
Buyurdu: "Ey Əli, mən meraca aparıldığım zaman ümmətimin bir dəstə qadınlarını şiddətli əzabda gördüm. Onların halına təəccüb edib, əzablarının çətinliyindən ağladım:
    Qadınlardan birini saçlarından asılmış və beyni qaynayan halda, birini dilindən asılmış və cəhənnəmin qaynar suyu boğazına tökülən halda, digərini döşlərindən asılmış halda, birini öz bədəninin ətini yeyən halda... başqasını gördüm ki, ayaqları əllərinə bağlanıb, ilanlar və əqrəblər onu əhatə edib,... atəşli tabutda beyni burnundan tökülən və bədəni xora və pisi (dəridə yaranan ağ ləkələr) xəstəliklərindən para-para olan kar, kor, lal qadın gördüm, başqa bir qadını atəşdən olan təndirdə ayaqlarından asılan gördüm, başqa birisini gördüm ki, bədəninin əti hər iki ağzı atəşdən olan qayçı ilə doğranır. Başqa birisinin əl-üzü yanırdı və o öz bağırsaqlarını yeyirdi. Başı donuz başı, bədəni isə ulaq bədəni olan qadına minlərlə əzab olunurdu..."
  Həzrət Fatimə (ə) ərz etdi: "Ey mənim həbibim və ey gözümün işığı!Mənə Allah-Taalanın bu əzabları onlar üçün qərar verməsinə səbəb olan işlərdən və əməllərdən xəbər ver".
 Həzrət Rəsul (s) buyurdu: !Əziz qızım! Saçlarından asılan və beyni qaynayan qadın, saçlarını naməhrəm kişilərdən qorumayan qadındır.
  Dilindən asılan və cəhənnəmin qaynar suyu boğazına tökülən qadın öz dili ilə həyat yoldaşına əziyyət verən qadındır.
   Döşlərindən asılan qadın evlənmə vəzifələrinin yerinə yetirilməsindən boyun qaçıran qadındır.
   Öz bədənin ətini yeyən qadın isə özünü camaat üçün bəzəyən qadınlardandır.
    Ayaqları əllərinə bağlanmış, ilanlar və əqrəblərlə əhatə olunmuş qadın özünü yumayan, libaslarını paklamayan, heyz və cənabət qüslu etməyən, bədənini nəcis şeylərdən təmizləməyən və namazı yüngül sayan qadınlardandır.
   Yanar tabutda beyni burnundan tökülən, bədəni xora və pisi xəstəliklərindən para-para olmuş kar, kor və lal qadın isə, zinadan övlad qazanıb və bu övladı öz həyat yoldaşının boynuna atan qadınlardandır.
   Atəşdən olan təndirdə ayaqlarından asılmış qadın evdən həyat yoldaşının icazəsi olmadan xaric olan qadınlardandır.
   Bədəninin əti qabaqdan və daldan atəşli qayçı ilə doğranan qadın isə, naməhrəm kişilərin ona rəğbət etməsi üçün özünü onlara nümayiş etdirən qadınlardandır.
   Əl-üzü yanan və bağırsaqlarını yeyən qadın, bir-birinə naməhrəm olan qadın və kişini qeyri şəri yolla bir-birinə qovuşduran qadınlardandır.
   Başı donuz və bədəni ulaq olan qadın söz gəzdirən və çox yalançı qadınlardandır..."
    Sonra həzrət Rəsul (s) buyurdu:
"Vay olsun öz həyat yoldaşını qəzəbləndirən qadına və xoş öz həyat yoldaşının razılığını qazanan qadının halına".
Mirəli Vəlizadə

Hicri tarixi ilə 9-cu ildə Həzrət Məhəmməd (s) peyğəmbərin rəhbərliyi ilə İslam ordusu Ərəbistan yarımadasının şimalında Roma qoşunları ilə vuruşmaq üçün Təbuk məntəqəsinə sarı gedirdi. Çox çətin bir səfər idi. İslam qoşunu yorulmuş və susamışdı. Ona görə də Allahın Rəsulu fərman verdi ki, qoşun Təbuk məntəqəsinin yaxınlığında olan Vadil-qurada dayansınlar.
İslam ordusu dağların yaxınlığında düşərgə saldı. Ora çox qədim bir yer idi. Orada xarabalıqlar və su çalaları gözə dəyirdi. Bə’ziləri bir-birlərindən bu qalıqlar barəsində soruşurdular. Deyildi ki, bu əsərlər bir zamanlar bu məkanda yaşamış Səmud qəbiləsinə məxsusdur. Əziz Peyğəmbər o çalaların suyunu içməyi müsəlmanlara qadağan etdi. Allahın Rəsulu nifrin və əzaba düçar olan və onlardan heç bir əlamət qalmayan qəbilənin taleyindən ibrət almaq üçün əsgərlərin ora daxil olmasını vurğuladı.
İndi görək Səmud qəbiləsi kimlər idilər və Həzrət Salehin əhvalatı necə olmuşdur?
Tarixdən qabaqkı dövrlərdə Ərəbistan yarımadasının şimalında yerləşən Vadil qura adlanan geniş torpaqlarda Səmud qəbiləsi yaşayırdı. Səmud qəbiləsi çox qədim olan ərəb qəbilələrindəndir. Tarix onun barəsində bir şey qeyd etməmişdir. Onda olan mə’lumatlar Qur`ani-Kərimdə və Peyğəmbərin (s) hədislərində gəlmişdir.
Əhqaf torpaqlarındakı Ad qəbilələri məhv olduqdan sonra bu qəbilə peyda oldu. Bu qəbilənin camaatı əkinçiliklə məşğul olur, quyu qazır, öz əkin sahələrini şumlayır, dağların içində evlər tikirdilər. Heyvanlarını rahatcasına yaşıllıqlarda otarırdılar. Onların bağ-bostan və tarlaları rövnəqlənib, bəhrə verir, beləcə öz yaşayışlarını keçirirdilər. Onlar Allahı düşünüb, ona ibadət etmək barədə fikirləşmirdilər. Bunun əvəzinə qəbilənin varlı və əyyaş insanları hədlərini aşıb, tüğyan edirdilər. Bu qəbilənin camaatı Alllaha ibadət yerinə bütlərə ibadət edirdilər.
Həzrət Saleh həmin dövrdə yaşayırdı. O, pak xüsusiyyətli və agah bir insan idi. İnsanlar yaxşı sifətlərinə və bəyənilmiş əməllərinə görə onu sevirdilər. Bu qəbilənin bə`zi insanları fikirləşirdilər ki, Saleh böyük məqama çatacaqdır və bəlkə də güclü Səmud qəbiləsinin rəisliyini öhdəsinə götürəcəkdir.
Allah-təala Həzrət Salehi Peyğəmbərliyə seçdi. Onu qəbiləsinə doğru göndərdi ki, insanları bütpərəstlikdən çəkindirib, yeganə Allahın ibadətinə də’vət etsin.
Saleh yaxşı bilirdi ki, bütpərəstlik onun qəbiləsinin ürəyində çoxdan kök salmışdır. Çünki, onların ata-babaları bütpərəst olmuşdular. Həmçinin bilirdi ki, bu qəbilənin başçıları fasid insanlardır və bir kəsin xeyrini istəmirlər. Camaatı bütpərəstlikdən çəkindirən insanlarla da kobud və qaba rəftar edirlər.
Amma, Saleh, peyğəmbər və Alllahın elçisidir. O, Allahdan başqa heç kəsdən qorxmur. Ona görə də Həzrət öz də’vətini açıq surətdə e’lan etdi. O, öz risalətini müjdə verdi və həmin yerdən də qarşıdurmalar başlandı. Xeyir və şərin mübarizəsi başlandı və mö’min peyğəmbər fasid və kafirlər əleyhinə öz müharibəsinə başladı. Səmud qəbiləsinin arasında doqquz nəfər güclü və quldur insan var idi. Onlar fəsad törədir və bədxahlıqla məşğul olurdular.
MÜQƏDDƏS DAŞ PARÇASI
Bir gün Səmud qəbiləsinin adamları dağdakı böyük daş parçasına tərəf yollandılar. Onlar qədim zamanlardan o daşa ibadət edirdilər. Uşaqlar atalarının o daşa ibadət etdiyini görüb, özləri də onlar kimi ibadət edirdilər və artıq böyüdükdə təbii surətdə bütpərəst olurdular. Bu daş parçası bütün qəbilənin yanında xüsusi hörmətə malik idi. Camaat onun qarşısında qurban kəsirdilər. Qurbanlıqları onun yanına qoyurdular. O daşdan ruzi və bərəkət istəyirdilər. Saleh öz qəbiləsinin əməlini görüb, onların etdiyi işə görə qüssələndi. Ona görə də müqəddəs daş parçasının yanına gedib, onlara buyurdu:
-Ey qəbilə! Allaha ibadət edin, sizin ondan başqa Rəbbiniz yoxdur.
Onların bə’ziləri dedilər:
-Niyə yeganə Allaha ibadət edək?
Saleh buyurdu:
-Çünki, sizi yaradan və sizə ruzi yetirən odur.
Onlar dedilər:
-Allah bizdən uzaq olduğu üçün biz istədiklərimizi ondan diləyə bilmirik. Ona görə də onun müqəddəs yaratdıqlarına ibadət edirik. Allah bizim bütün işlərimizi bu daşa tapşırmışdır və Allah bizdən razı olsun deyə biz ona hörmət qoyuruq.
Saleh qüssə və nigarançılıqla buyurdu:
-Ey qəbilə! Allah sizi vücuda gətirəndir və məni də sizin yanınıza o göndərmişdir. O istəyir ki, təkcə ona ibadət edəsiniz və ona ibadət etməkdə heç kimi şərik qoşmayasınız.
Ey qəbilə! Allahdan bağışlanmaq istəyin və sonra onun dərgahına tövbə edin. Həqiqətən Allahım yaxındır və tövbələri də qə’bul edəndir.
Dedilər:
-Ey Saleh! Biz sənə böyük ümid bəsləyirdik. Biz ümidvar idik ki, sənin ağıl və fikrindən faydalanaq. Amma, indi təəccüblü şeylər danışırsan. Necə bizə sifariş edirsən ki, öz allahlarımızdan əl çəkək? Necə bizi də’vət edirsən ki, ata və babalarımızın pərəstiş etdiyi şeyləri buraxaq?
Ey Saleh! Biz indi sənin risalətinə şəkk edirik. Həqiqətən sən dəli olubsan.
Saleh buyurdu:
-Allah məni göndərmişdir ki, sizi onun ibadətinə də’vət edəm, bu işə görə heç kəsdən muzd və mükafat istəməyəm və məni yaradan Allahdan savayı heç kəsə ibadət etməyəm.
Onlar dedilər:
-Əgər sən həqiqətən Allahın elçisisənsə bu daşın içindən bizim üçün bir boylu dəvə çıxart.
Saleh onlara buyurdu:

-Allah hər şeyə qadirdir. Bizim hamımızı torpaqdan yaradan odur.
Dedilər:
-Sən bu daşın içindən bizim üçün bir dəvə çıxarmayınca, sənin risalətinə iman gətirməyəcəyik.
Onların biri uca səslə dedi:
-Hə, o dəvə hamilə olmalıdır.
Saleh dedi:
-Mən sizin istəyinizi Allaha çatdıraram. Əgər Allah bu işi etsə, siz Allahı yeganə olaraq tanıyıb, mənim onun elçisi olduğuma iman gətirəcəksinizmi?
Dedilər:
-Bəli. Sizin və’diniz nə vaxtadır?
Saleh onlara buyurdu:
-Sabah həmin yerdə.
ALLAHIN DƏVƏSİ
Sabahısı gün səhər çağı Saleh dağa tərəf böyük daş parçası olan yerə tərəf yollandı. Doğrusu, Salehin etmək istədiyi iş asan deyildi. Necə ola bilər ki, dağın içindən bir dəvə çıxsın? Necə ola bilər ki, bu daş yarılsın və ondan boylu bir dəvə çıxsın?
Bütün Səmud qəbiləsi dağın ətrafına yığışmışdılar. Onların bə’zisi şəkk içində idi. Bə’ziləri dağa baxır və bə’ziləri isə uzaqdan Salehin etdiklərinə fikir verirdilər. Gördülər ki, Saleh tə’zim və təvazö halında mavi səmaya baxır. O, bə’zi sözlər deyirdi. Əlləri ilə dağa və Səmud qəbiləsinə tərəf işarə edir. Bildilər ki, Saleh Allahın dərgahına ağlayıb, ah-nalə edir və ondan öz risalətinin düzgünlüyünü sübut etmək üçün bir nişanə istəyir.
O, çox qəribə bir şey istəyirdi. Boylu dəvə dağın içindən çıxsın. Bu yerin qorxu və dəhşəti hamıya kölgə salmışdı. Ad qəbiləsi Salehi gözləyir, çox diqqətlə dağa və onun bərk daşlarına baxırdılar. Saleh dizi üstə yerin üzərində oturdu və göz yaşları axıtdı. O öz Rəbbindən istəyirdi ki, qəbiləsini hidayət etmək üçün bir nişanə göndərsin. Öz fitrət və təbiətlərinə qayıdıb, yeganə Allaha ibadət etsinlər.
Saleh birdən ayağa qalxdı və barmağını dağın bir nöqtəsinə tərəf uzatdı. Qəbilənin bütün adamları dəhşətli bir səs eşitdilər. O, daşların parçalanmasına oxşayan bir səs idi. O səs çox möhkəm və güclü idi. Daşların bir hissəsi dərənin dibinə töküldü. Xəfif toz-torpağın arasından çox gözəl bir dəvə peyda oldu. Dəvə doğrudan da hamilə idi.
Çox sakit bir dəvə idi. İnsan ilk baxışında onu sevirdi. Saleh onun şükrünü etmək üçün Allaha səcdə etdi. Çünki, Allahın mütləq qüdrəti nəyi yaratmaq istəsə ona sadəcə, Ol! deyir və o da olur.
Qəbilə adamları bu işin əzəmət və böyüklüyü qarşısında baş əydilər. Onların bə`zisi Allaha səcdə etdilər. İndi onlar böyük bir nişanə görürdülər. Gözlərinin qarşısında idi. Salehin dedikləri düz çıxmışdı. Doğrudan da Allah birdir və şəriki yoxdur. Onlar çox az idilər. Amma, imanları dəvənin çıxdığı dağ kimi möhkəm idi. Qəbilənin bütün adamları o mö’cüzəyə diqqətlə baxırdılar. Beləliklə dəvə Salehin peyğəmbərlik nişanəsi oldu; bütpərəstlik qarşısında tövhid nişanəsi

DƏVƏNİN BALASI
Üç gün keçəndən sonra dəvə gözəl bir dəvə balaladı. O həmişə anasının yanında idi. Onun yaxınlığında özü üçün oynayırdı. Anası da mehribanlıqla onu qoruyurdu. Dəvə və onun sakit körpəsi məhəbbət və rəhmət nişanəsi idi. Onu görənlər deyirdilər ki, bu, Salehin dəvəsidir. Amma, Saleh onlara deyirdi ki, bu, Allahın dəvəsidir. Bu, səmavi nişanədir, olmaya ona əziyyət edəsiniz. Kimsə ona zərər vurmağa çalışsa, Allahın nifrini sizi tutar.
Günlər ötürdü. Dəvə o geniş yerlərdə yaşayır, ot və ələflərdən yeyir, bulağa gedir və su içirdi. Bütün camaat onun südündən istifadə edirdilər. Bərəkətli və təmiz südü vardı.
QARŞIDURMA
Səmud qəbiləsi iki cəbhəyə bölünüb, mübarizəyə başladılar: iman cəbhəsi və bütpərəstlik cəbhəsi. Kafirlər hər gün mö`minlərə əziyyət verib, onların imanlarını məsxərə edir, ələ salırdılar. Onlara deyirdilər:
-Siz doğrudanmı Salehin Allahın elçisi olduğuna inanırsınız?!
Mö’minlər cavabında deyirdilər:
-Bəli biz onun risalətinə və Allah tərəfindən gətirdiyinə inanırıq. Biz Allahdan başqasına ibadət etmərik.
Bu zaman kafirlər deyirdilər:
-Biz sizin iman gətirdiyinizə küfr edirik.
Onlar özlərini Allahın risalətinə olan küfrlərini açıq surətdə e’lan edirdilər. Çünki, onlar naz-ne’mət içində qərq olmuş varlılar idilər və belə güman edirdilər ki, çoxlu qüdrətləri vardır. Onların həddən artıq daşürəkli olan doqquz nəfəri hamıdan çox küfr edirdilər. Onların ürəklərində heç kəsə qarşı rəhm və qayğıkeşlik yox idi. Öz mənafelərindən başqa bir şey fikirləşmirdilər. Onlar hiss etdilər ki, Saleh onların nüfuzu üçün böyük bir təhlükədir. Buna görə də ürəklərində ona kin bəslədilər. Dəvəyə qarşı da kin bəsləməyə başladılar. Çünki, dəvə, Salehin peyğəmbərlik nişanəsi və onun peyğəmbərliyinin doğruluq əlaməti idi.
HİYLƏ
Bir gecə bütün camaat yuxuya gedəndən sonra bu doqquz nəfərlik qrup həddən artıq yeyərək öz qarınlarını doydurdular. Sonra şərab içib, məst oldular. Gözlərinin rəngi qızarmışdı. Bir şey barəsində söhbət edirdilər və o da Saleh təhlükəsi idi. Bir-birlərindən soruşurdular ki, nə edək? Salehin şərindən necə qurtaraq?
Onların biri dedi:
-Gəlin əvvəlcə onun dəvəsinin şərindən qurtaraq.
Başqa birisi dedi:
-Hə, onu öldürək. O dəvə Salehin risalətinə sübutdur. Biz onu öldürsək, Saleh bizim qarşımızda zəif və gücsüz olacaqdır.
Üçüncüsü də dedi:
-Onu öldürəcəyik!
Dördüncüsü dedi:
-Onu kim öldürəcək?
Beşinci adam dedi:
-Hə, kim onu həlak edə bilər?
Altıncı nəfər dedi:
-Mən bilirəm onu kim öldürə bilər.
Yeddincisi soruşdu:
-Kim?
Hamısı bir-birlərindən soruşdular:
-O kimdir?
O dedi:
-O cinayətkar Qidardır.
Hamısı bağırdılar:
-Hə, Qidar! Heç kəsə rəhm etməyən Qidar!
CİNAYƏT
Gözlərindən xəyanət və qətl qığılcımı yağırdı. Onların biri çölə çıxdı ki, cinayətkar Qidarı çağırsın.
Gecə yarıdan keçmişdi. Qidar özünün xəyanət qılıncı ilə daxil oldu. O, məst idi və gözləri qızarmışdı. O, da dəvəyə kin bəsləyənlərdən biri idi. Dəvə xeyir və bərəkət nişanəsi idi. Amma, o, xeyir və bərəkəti sevmirdi. O, fasiq və zülmkar bir məxluq idi. Fasid insan isə heç vaxt xeyir fikirləşə bilməz.
Onu mal və pul ilə şirnikləndirdilər. O, öz cinayətini yerinə yetirmək üçün ayağa qalxdı. Hiyləgərlər dedilər:
-Qidar, hara gedirsən?
O dedi:
-Elə indicə dəvəni öldürəcəyəm.
O zalım qrupun üzvləri dedilər:
-Bu işi indi etmə! Gözlə, sübh açılsın. Dəvə bulağa tərəf gedəndə, sən onu asanlıqla həlak edə bilərsən.
Dan yeri söküldü. Zalım Qidar bütün gecəni məst olaraq bağıra-bağıra keçirmişdi. Üzü qorxulu idi və daha da şişmişdi. O, qorxulu görkəm almış, üzünün damarları göyərmişdi. Əgər kimsə onu bu halda görsəydi, bilərdi ki, Qidar hansısa bir cinayətə əl bulaşdıracaqdır.
Dəvə və onun sakit körpəsi yuxudan oyandı. Onlar su içmək üçün çeşməyə tərəf yollandılar. Balanın kefi kök idi. Günəş yenicə doğmuşdu və çəmənliklər oyanmaq və istirahət etmək üçün çox gözəl və münasib görünürdü.
Köşəy o yaşıl çəmənliklərdə oynamağı çox sevirdi. Anası hər səhər onu ora aparırdı. Amma, həmin gün səhər hansı hadisə baş verdi? Niyə körpə oynamaq üçün çölə getmədi? O nə görürdü? Qorxu və dəhşət hiss etmişdi.
Bəli, bədbəxt Qidar öz qorxulu çöhrəsi ilə göründü. Birdən zahir oldu və onların yolunu bağladı. Onun əlində qılınc var idi. Anası uzaqlaşmaq istədi. Amma, Qidar ona çox möhkəm bir zərbə endirdi. Yazıq dəvə yerə yıxıldı. Qidar onun boynuna daha bir zərbə vurmaq istədi. Dəvə qüssə içində öz körpəsinə nəzər saldı. Sanki ona demək istəyirdi: Özünü xilas et! Körpə qorxaraq dağa tərəf qaçdı.
Həmin doqquz nəfər gəlib, bıçaq və xəncərlə dəvənin canına düşdülər. Qan hər yeri bürüdü. Yer və daşlar qırmızı rəngə boyandı.
GÜNAHSIZ DƏVƏ BALASI
Səmud qəbiləsinin cinayətkarları etdikləri işlə kifayətlənmədilər. Onların əli günahsız dəvənin qanına batmışdı.
Bütpərəstlər gəlib, vəhşi və yırtıcı canavar kimi onun ətinin üstündə bir-birləri ilə dava saldılar. Onunla da kifayətlənməyib, dəvənin balasını tə’qib etdilər. Dəvə balası qorxaraq, dağa qalxırdı. Onu qovan vəhşilərin əlindən qurtulmaq üçün bir yer axtarırdı: canavardan da yırtıcı olan vəhşilərin.
Dəvənin körpəsi dağın zirvəsində dayanıb, bıçaqlarla tikə-tikə doğranan anasına və ələrində xəncər dağın yuxarısına qalxan cinayətkarlara baxırdı. Xilas olmaq üçün bir yer yox idi. Göyə baxıb nə’rə çəkdi. Bütpərəstlərdən hansınınsa ona iti bir bıçaq sancmasından qabaq üç dəfə fəryad etdi. Bala dəvə böyük daşlar üzərindən yerə düşdü. Qanı fəvvarə vuraraq daşları öz saf qırmızı rənginə boyadı. Cinayətkarlar iti bıçaqlarla ona hücum edib, vəhşicəsinə tikə-tikə etdilər. Hətta canavarlar da bu kafir qatillərdən rəhimli idilər.
Həzrət Saleh və digər mö’minlər bu dəhşətli cinayətdən xəbər tutdular. O, imanlı insanlarla tələsdi ki, Allahın dəvəsinin başına nə gəldiyini görsün Lakin, yeri və dağın başını boyayan qanlardan başqa heç bir şey görmədilər.
Üfüqdə qara buludlar göründü. Fəza təhlükə ilə doldu. Bu fasiq və zalım insanlar xeyir və yaxşılıq istəmirdilər. Onlar, hər gün süd verən sakit və zərərsiz dəvəni məhv etmişdilər. Onlar dəvəni Allahın nişanəsi və Salehin peyğəmbərliyinin doğruluğuna sübut olduğu üçün öldürmüşdülər. Saleh onlara buyurdu:
-Yalnız üç gün evlərinizdə xoşgüzəranlıq edin. Tezliklə əzab sizi tutacaqdır. Çünki, siz zalım insanlarsınız. Siz Allahın risalətinə kafir olub, Onun dəvəsini qətlə yetirdiniz. Siz xeyir və yaxşılıq istəmirsiniz.
Səmudlular nəinki üzr istəyib, tövbə etmədilər, hətta indi də Salehi öldürmək fikrinə düşdülər. Onun ailəsini də qətlə yetirmək istədilər. Onlar yenə də bir yerə yığışıb, qərara gəldilər ki, Salehin evinə hücum edib, onu qətlə yetirsinlər. Onlar yalnız bundan sonra zəif mö’minlərə qələbə çala bilərlər. Amma, nə oldu?
Onlar öz növbəti cinayətlərini həyata keçirməzdən qabaq çox dəhşətli bir hadisə baş verdi. Qara buludlar göydə toplandılar. Ulduz, ay və planetlər gözlərdən itdi. Dağ və dərələr tamamilə qaranlığa qərq oldu. O gecənin ortalarında göydən çox güclü ildırım çaxıb, Səmud qəbiləsini alt-üst etdi. Zalımlır ürəkləri lərzəyə gətirən dəhşətli gurultu səsindən oyandılar.
O fasiq qəbilənin evlərinə dağıdıcı ildırımlar endi. Onların saray və mənzillərini bir-birinə vurub, tökdü. Dərələri od tutdu.
Saleh və mö’minlərdən başqa heç kəs o mə’rəkədən salamat çıxmadı.
Səmud qəbiləsinin aqibəti bu idi. Dəvənin öldürülməsindən dörd gün sonra günəş, artıq o zalımların sakin olduqları yerin xarabalıqlarına saçırdı. Sübh vaxtı isə onların cansız cəsədləri evlərində qalmışdı.

Kamal əs-Seyyid

   Ramazan ayının 19, 21 və 23-cü gecələri qədr gecələridir. İndi isə sizə qədr gecələrinin hər birində ediləcək əməlləri, dua və zikrləri təqdim edirik. Bu əməllər “Məfatih əl-cinan” kitabından götürülüb.

Bu mübarək gecə (19-cu gecə) qədr gecələrinin ilk günüdür. Qədr gecəsi isə elə bir gecədir ki, bütün il boyunca o qədər fəzilətli gecəyə rast gəlmək olmaz. Bu gecədə bir əməl etmək min ayda əməl etməkdən daha da xeyirlidir. İlin işlərinin təqdiri bu gecədə baş verir. Mələklər və mələklərin ən əzəmətlisi olan ruh bu gecə Allahın izni ilə yerə enərlər və İmam Mehdinin (əc) hüzuruna yetişərlər və hər şəxs üçün təyin edilmiş müqəddəratı ona təqdim edərlər.

Qədr gecələrinin əməlləri iki qismə bölünür:

1. Qədr gecələrinin hər birində yerinə yetirilən əməllər.

2. Qədr gecələrinin birinə məxsus olan əməllər.

Qədr gecələrinin hər birində yerinə yetirilən əməllər bunlardır:

1-ci: Qüsl almaq. Əllamə Məhəmməd Baqir Məclisi (r) deyib: Yaxşı olar ki, bu gecələrin qüslü gün batan vaxt edilsin və şam namazı bu qüsllə qılınsın.

2-ci: İki rəkət “Qədr gecəsi” namazı qılmaq. Bu namazın qılınma qaydası belədir: Hər rəkətdə “Həmd” surəsindən sonra yeddi dəfə “İxlas” surəsi oxunur. Namaz qurtardıqdan sonra isə yetmiş dəfə “اَسْتَغْفِرُ اللّهَ وَاَتُوبُ اِلَيْهِ” (Oxunuşu: “Əstəğfirullahə və ətubu iləyh”) deyilsin, yəni, “Allahdan bağışlanmağımı istəyir və Ona tərəf qayıdıram!” Peyğəmbərdən (s) nəql olunan rəvayətdə deyilir: “Bu namazı qılan şəxs yerindən qalxmamış Allah onu, atasını və anasını bağışlayar ...”

3-cü: Qur`anı açıb qarşıya qoymaq və bu duanı oxumaq:

“اَللّهُمَّ اِنّى اَسْئَلُكَ بِكِتابِكَ الْمُنْزَلِ وَما فيهِ وَفيهِ اسْمُكَ الاَكْبَرُ وَاَسْمآؤُكَ الْحُسْنى وَما يُخافُ وَيُرْجى اَنْ تَجْعَلَنى مِنْ عُتَقآئِكَ مِنَ النّارِ ”

Duanın oxunuşu belədir:

“Əllahummə inni əs`əlukə bikitabikəl-munzəli və ma fih, və fihismukəl-əkbəru və əsmaukəl-husna, və ma yəxafu və yurca, ən təc`ələni min `utəqaikə minən-nar.”

Duanın tərcüməsi:

“İlahi səndən nazil etdiyin kitaba görə istəyirəm, onda nazil etdiklərinə görə istəyirəm, onda sənin ən böyük və ən gözəl adların var, qorxudan və ümid verən var, (istəyirəm) ki, məni cəhənnəm odundan xilas olanlardan qərar verəsən.”

Bu duadan sonra istədiyi duanı etsin.

4-cü: Qur`anı götürmək, başa tutmaq və bu duaları demək:

“اَللّهُمَّ بِحَقِّ هذَا الْقُرْآنِ وَبِحَقِّ مَنْ اَرْسَلْتَهُ بِهِ وَبِحَقِّ كُلِّ مُؤْمِنٍ مَدَحْتَهُ فيهِ وَبِحَقِّكَ عَلَيْهِمْ فَلا اَحَدَ اَعْرَفُ بِحَقِّكَ مِنْكَ”

Duanın oxunuşu:

“Əlllahummə bihəqqi hazəl-qur`an, və bihəqqi mən ərsəltəhu bih, və bihəqqi kulli muminin mədəhtəhu fih, və bihəqqikə ələyhim, fəla əhədə ə`rəfu bihəqqikə mink.”

Duanın tərcüməsi:

“İlahi (Səni and verirəm bu) Qur`anın haqqına, və and verirərm o şəxsin haqqına ki, bu Qur`anı ona göndərmisən, və o möminlərə and verirəm ki, onları bu Qur`anda tərifləmisən, və sənin onlar üzərində olan haqqına and verirəm, və Sənin haqqını Sənin Özündən yaxşı tanıyan yoxdur.”

Sonra bu zikrlərin hər birini on dəfə deyirsən:

1. “بِكَ يا اَللّهُ”

2. “بِمُحَمَّدٍ”

3. “بِعَلي”

4. “بِفاطِمَةَ”

5. “بِالْحَسَنِ”

6. “بِالْحُسَيْنِ”

7. “بِعَلِىّ بْنِ الْحُسَيْنِ”

8. “بُمَحَمَّدِ بْنِ عَلِي”

9. “بِجَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ”

10. “بِمُوسَى بْنِ جَعْفَرٍ”

11. “بِعَلِىِّ بْنِ مُوسى”

12. “بِمُحَمَّدِبْنِ عَلِي”

13. “بِعَلِىِّ بْنِ مُحَمَّدٍ”

14. “بِالْحَسَنِ بْنِ عَلِي”

15. “بِالْحُجَّةِ”

Zikrlərin oxunuşu:

1. “Bikə ya əllahu”.

2. “Bi-muhəmmədin”.

3. “Bi-əliyyin”.

4. “Bi-fatimətə”.

5. “Bil-həsəni”.

6. “Bil-husəyni”.

7. “Bi-əliyy-ibnil-husəyni”.

8. “Bi-muhəmməd-ibni-əliyyin”.

9. “Bi-cə`fər-ibni-muhəmmədin”.

10. “Bi-musəbni-cə`fərin”.

11. “Bi-əliyy-ibni-musa”.

12. “Bi-muhəmməd-ibni-əliyyin”.

13. “Bi-əliyy-ibni-muhəmmədin”.

14. “Bil-həsən-ibni-əliyyin”.

15. “Bil-huccəti”.

Zikrlərin tərcüməsi:

1. “İlahi Səni Öz zatına and verirəm!”

2. “İlahi Səni Həzrət Məhəmmədin (s) haqqına and verirəm!”

3. “İlahi Səni Həzrət Əlinin (ə) haqqına and verirəm!”

4. “İlahi Səni Həzrət Fatimənin (s.ə.) haqqına and verirəm!”

5. “İlahi Səni Həzrət Həsənin (ə) haqqına and verirəm!”

6. “İlahi Səni Həzrət Hüseynin (ə) haqqına and verirəm!”

7. “İlahi Səni Həzrət Əli ibn Hüseynin (ə) haqqına and verirəm!”

8. “İlahi Səni Həzrət Məhəmməd ibn Əlinin (ə) haqqına and verirəm!”

9. “İlahi Səni Həzrət Cəfər ibn Məhəmmədin (ə) haqqına and verirəm!”

10. “İlahi Səni Həzrət Musa ibn Cəfərin (ə) haqqına and verirəm!”

11. “İlahi Səni Həzrət Əli ibn Musanın (ə) haqqına and verirəm!”

12. “İlahi Səni Həzrət Məhəmməd ibn Əlinin (ə) haqqına and verirəm!”

13. “İlahi Səni Həzrət Əli ibn Məhəmmədin (ə) haqqına and verirəm!”

14. “İlahi Səni Həzrət Həsən ibn Əlinin (ə) haqqına and verirəm!”

15. “İlahi Səni Həzrət Höccətin (ə) haqqına and verirəm!”

Sonra Allahdan hacətlərini istə.

5-ci: İmam Hüseyni (ə) ziyarət etmək. Belə bir rəvayət var: “Qədr gecəsi yeddinci səmadan, ərşin üstündən bir carçı car çəkərək deyər:

“Allah İmam Hüseynin (ə) ziyarətinə gələn bütün şəxsləri bağışladı”.

6-cı: Bu gecələri əhya saxlamaq (şam azanından sübh azanına qədər oyaq qalmaq və ibadətlə məşğul olmaq). Hədisdə var ki, kim qədr gecəsini əhya saxlasa onun günahları bağışlanar, baxmayaraq ki, onun günahları göydəki ulduzlar qədər, dağlar ağırlığında və dənizlər qədər olsa belə.

7-ci: Yüz rəkət namaz (əlli dəfə iki rəkətli namaz) qılmaq. Bu namazların olduqca çox savab və fəziləti vardır. Daha yaxşı olar ki, hər rəkətdə “Fatihə” surəsindən sonra on dəfə “İxlas” surəsi oxunsun.

8-ci: Bu duanı oxumaq:

“اَللّهُمَّ اِنّى اَمْسَيْتُ لَكَ عَبْداً داخِراً لا اَمْلِكُ لِنَفْسى نَفْعاً وَلا ضَرّاً وَلا اَصْرِفُ عَنْها سُوءاً اَشْهَدُ بِذلِكَ عَلى نَفْسى وَاَعْتَرِفُ لَكَ بِضَعْفِ قُوَّتى وَقِلَّةِ حيلَتى فَصَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ الِ مُحَمَّدٍ وَاَنْجِزْ لى ما وَعَدْتَنى وَجَميعَ الْمُؤْمِنينَ وَالْمُؤْمِناتِ مِنَ الْمَغْفِرَةِ فى هذِهِ اللَّيْلَةِ وَاَتْمِمْ عَلَىَّ ما اتَيْتَنى فَاِنّى عَبْدُكَ الْمِسْكينُ الْمُسْتَكينُ الضَّعيفُ الْفَقيرُ الْمَهينُ اَللّهُمَّ لا تَجْعَلْنى ناسِياً لِذِكْرِكَ فيما اَوْلَيْتَنى وَلاغافِلاً لاِِحْسانِكَ فيما اَعْطَيْتَنى وَلا ايِساً مِنْ اِجابَتِكَ وَاِنْ اَبْطَاَتْ عَنّى فى سَرّآءَ اَوْ ضَرّآءَ اَوْ شِدَّةٍ اَوْ رَخآءٍ اَوْ عافِيَةٍ اَوْ بَلاءٍ اَوْ بُؤْسٍ اَوْ نَعْمآءَ اِنَّكَ سَميعُ الدُّعآءِ”

Duanın oxunuşu:

“Əllahummə inni əmsəytu ləkə `əbdən daxira, la əmliku linəfsi nəf`ən və la zərra, və la əsrifu `ənha su`a, əşhədu bizalikə `əla nəfsi, və ə`tərifu ləkə biz`əfi quvvəti, və qilləti hiləti, fəsəlli `əla muhəmmədin və ali muhəmməd, və ənciz li ma və`ədtəni, və cəmi`l-mu`mininə vəl-mu`minati minəl-məğfirəti, fi hazihil-ləyləh, və ətmim ələyyə ma atəytəni, fə-inni `əbdukəl-miskinul-mustəkinuz-zə`iful-fəqirul-məhin, əllahummə la təc`əlni nasiyən li-zikrikə fi-ma əvləytəni, və la ğafilən li-ihsanikə fi-ma ə`təytəni, və la ayisən min icabətikə, və-in əbtə`ət `ənni fis-sərrai əv zərrai əv şiddətin əv rəxa`in əv `afiyətin əv bəla`in əv bu`sin əv nə`ma`ə, innəkə səmi`ud-du`ai”.

Duanın tərcüməsi:

“İlahi bu gecəyə Sənə kiçik və xar olmuş bir bəndə olaraq girdim. Özüm üçün heç bir xeyir və zərər verə bilmirəm. Özümdən pis bir hadisəni kənarlaşdıra bilmirəm. Özümə qarşı bunlara şəhadət verirəm. Sənin qarşında öz gücümün zəifliyinə və çarəmin azlığına etiraf edirəm. İlahi Məhəmməd və onun ailəsinə salavat göndər. Bu gecədə mənə və bütün mömin kişi və qadınlara vədə verdiyin bağışlamaya vəfa et. Mənə verdiklərini (nemətlərini) kamil et. Həqiqətən mən Sənin miskin, əlacsız, zəif, fəqir, xar bəndənəm. İlahi, məni Sənin mənə verdiyin nemətlər qarşısında Sənin zikrini unudanlardan və mənə əta etdiyin ehsanı yaddan çıxaranlardan qərar vermə. İlahi məni Sənin mənim dualarını qəbul etməndən naümid olanlardan qərar vermə, baxmayaraq ki, (duamdan) uzun zaman ötsə belə. İstər xoş vaxtda olum istərsə də narahat, istər çətinlikdə olum istərsə də asanlıqda, istər sağlamlıqda olum istərsə də bəlada, istər ehtiyacda olum istərsə də nemətdə. Həqiqətən sən duaları eşidənsən!”

Kəf`əmi rəvayət edib ki, İmam Zeynəl-abidin (ə) bu duanı bu gecələrdə ayaq üstə (qiyam halında), oturduqda, rüku və səcdə halında oxuyurdu.

Əllamə Məhəmməd Baqir Məclisi (r) deyib: Bu gecələrin ən yaxşı əməlləri bağışlanma istəmə və dua etməkdir. Dualarda özünün, ata-ananın, mömin qardaş və bacıların istər diri, istərsə də dünyadan köçmüş olsalar dünya və axirət hacətlərini istəməkdir. Zikrləri demək və bacardığı qədər Məhəmməd və ali Məhəmmədə salavat göndərmək. Bəzi rəvayətlərdə gəlib ki, bu üç gecədə “Cəvşən kəbir” duası oxunsun.

Şeyx Abbas Qumi (r) deyib: Rəvayətdə gəlib ki, Allah Rəsulundan (s) soruşdular: -“Əgər qədr gecəsini dərk etsəm Allahımdan nə istəyim?” Peyğəmbər (s) buyurdu: -“Afiyət” (din, dünya və axirət salamatçılığı).

Hazırladı: M. Əhmədov

Əşrəf Eyvazlı

Ərəbistan yarımadasının xəritəsinə baxın. Onun sağ tərəfində geniş bir səhralıq görəcəksiniz. Ona Rub`ul-Xali deyirlər. Həyat əlamətlərindən tamamilə uzaq olan bir yer... Nə su, nə bitki...
Amma, görəsən bu yerlər min illər bundan öncə də səhralıq olmuşdurmu? Yox. Bu vahiməli torpaqlar, məhsuldar yer və yaşıllıq olmuşdur. Arxeoloqlar orada qumların altında dəfn olunmuş qədim bir şəhərin qalıqlarını tapmışlar.
Tarixdən qabaqkı dövrdə bu yerlərdə güclü Ad qəbilələri yaşayırmışlar. Bunlar ərəb qəbilələrindən olub, çox keçmiş zamanlarda orada sakin olmuşlar. Tarix onların barəsində bir söz demir. Yalnız Qur`ani Kərimdə bu barədə bə`zi mətləblər söylənilmişdir.
Ad qəbilələri bitki və yaşıllıqla dolu olan o məntəqədə yaşayırdılar. Orada vaxtı-vaxtında yağışlar yağır, yer yaşıllaşır və səfalı olurdu. Hovuzları su ilə dolur, tarlalar gözəlləşirdi.
Beləliklə onların torpaqları xurma və üzüm ağaclarıyla doldu. Tarlaları yaşıllaşdı, bağları genişləndi.
O zaman insanlar ev və bina tikməyə çox diqqət göstərirdilər. Me`marlıq sənətində, qala və saray tikmək işində xüsusi məharətləri vardı.
Onlar güclü və qürurlu insanlar idilər. Ne`mətin bolluğu onları azğınlığa çəkmişdi, ağıl və düşüncənin səsinə səs vermirdilər. Onlar büt və heykəllərə ibadət edirdilər. Öncə onları öz əllərilə düzəldir və sonra onlara pərəstiş edirdilər. Onlar öz ibadətgahlarını təpələrin başında tikib, heykəllərini orada yerləşdirirdilər. Onlar deyirdilər:
-Bu bizim yaşıllıq allahımızdır. O, dəniz allahıdır. Bu quru allahıdır. Bu döyüş allahıdır.
Buna görə də onlar qarşılarına çıxan bütün məsələlərdə onlardan kömək istəyirdilər.
Əhqaf torpaqları yaşıllıq və çəmənlik idi. Onların heyvanları artdıqca naz-ne`mətə, xoşgüzəranlıq və əyyaşlığa, qürur və təkəbbürə daha çox qərq olurdular. Elə bilirdilər ki, bütün ne`mətlər onların allahlarındandır. Ona görə də qabaqkından daha artıq bütpərəstliyə alışırdılar.
Onlar günahsızlara daha çox zülm etməyə başladılar. Əqidə və yaşayışlarında onlarla bir olmayanlara qarşı kobud rəftar edirdilər. Pak insanlar qorxu içində yaşayırdılar. Onlar zəif azlıqlar idilər, güc vasitələri isə mülkədarların əlində idi.
Bütün sərvətlilər zalım idilər. Onların uca boyları, güclü əzələləri və bərk ürəkləri var idi. Elə bil ürəklərini daşdan düzəltmişdilər.
O zaman, Allahın geniş dünyasının həmin nöqtəsində Hud (ə) yaşayırdı. O, saleh, mehriban və xeyirxah bir insan idi. Allah-təala onu peyğəmbərliyə seçib, qəbiləsinə tərəf göndərdi. Hud (ə) öz də`vətini yeganəpərəstliyə də`vət, bütpərəstlikdən, daşdan düzəltdikləri və heç bir xeyir və ziyanları olmayan allahların ibadətindən çəkindirməklə başladı.
Hud (ə) Allah adamı idi və bütpərəstlərdən qorxmurdu. Onlar cismi cəhətdən güclü insanlar idilər, amma, Hudun (ə) güclü iradə və ruhiyyəsi var idi. O, Allahla idi və Allah da onunla. Allahsa hamıdan güclüdür.
Hudun (ə) risalətinə iman gətirən pak insanlar çox az idilər. Zalım və əyyaşlar Hudu (ə) və onun risalətini məsxərə edirdilər. Onu nadan və dəli adlandırırdılar. Ad əhalisi Allahın peyğəmbərinə əzab-əziyyət verir, onu daim hədələyirdi.
Hud (ə) öz də`vətini davam etdirdi. O həmişə öz qəbiləsinə nəsihət edir, Allahın ne`mətlərini və onun bərəkətlərini onların yadına salırdı. Amma, heç bir faydası yox idi. Onlar güman edirdilər ki, allahları onlara ruzi yetirir, yağış göndərir, ot və bitki bitirir, bərəkət verir və onlar artıb, inkişaf edirlər. Ona görə də dedilər:
-Hud (ə) dəlidir. Allahlar ona nifrin etmişlər.
Onlar Hudu (ə) öz də`vətini davam etdirərsə, pis aqibət və nəticə ilə qorxudurdular. Ona dedilər:
-Allahlar səni cəzalandıracaqlar.
Hud (ə) Ad zülmkarlarını və onların allahlarını mübarizəyə çağırırdı.
Hud (ə) öz risalətini davam etdirdi. Zalımlar Hudun (ə) qarşısında bir iş görməyə aciz qalmışdılar. Ad camaatı iki dəstəyə bölündülər: Sayca çox az olan, Allaha və qiyamət gününə iman gətirmiş şəxslər və Hudun (ə) risalətinə kafir olub, öz tüğyan, təkəbbür, fəsad və azğınlıqlarını davam etdirənlər. Onların islah olunmalarına heç bir ümid qalmamışdı və eləcə öz azğınlıqlarında sərgərdan idilər.
QƏRİBƏ ŞƏHƏR - İRƏM
Ad qəbiləsi o dövrdə dünyanın ən böyük şəhərini bina etdilər. O, İrəm şəhəri idi. Onun oxşarı heç bir yerdə tikilməmişdi. Şəhər uca binalar, bağ və bostanlarla dolu idi. Onu zülmkar və bütpərəst Şəddad tikdirmişdi.
Orada yaşamaq üçün Şəddad, onu özünə cənnət olaraq düzəltdirmişdi. O güman edirdi ki, həmişə diri qalacaq və heç vaxt ölməyəcəkdir. O çox qüdrətli idi, odur ki, həmişə yaşayacağını xəyal edirdi.
QITLIQ
Yağış zamanı çatdı. Amma, yağış yağmırdı. Buludlar Əhqaf göylərindən keçib, uzaq məntəqələrə gedirdilər. Burada bir yerdə cəm olur və sonra dağılışırdılar. Ad camaatı çəmənliklərdən, əkin sahələrindən, dağ meyvələrindən və bostanlardan istifadə edərək öz günlərini keçirirdilər.
Həmin il yağışsız keçdi. Onların məhsulları azaldı. Heyvanların bə`zisi aclıqdan məhv oldular. Bə`zi ağaclar qurudular. Ad camaatı bütlərə üz tutdular. Onlara ibadət edir və onların yanında qurban kəsirdilər. Amma, heç bir faydası yox idi.
Yenə də yağış zamanı çatdı. Buludlar toplandı. Ad camaatı sevinib, şad oldular. Tünd rəngli buludlar idi. Bə`ziləri dedilər:
-Bu buludlar yağış buludlarıdırlar. 
Amma, buludlar sür`ətlə dağıldılar. Bütpərəstlər öz qurbanlarının sayını artırdılar. Lakin, buludlar görünür, sonra isə itirdilər. Əsən küləklər yalnız onlar üçün qum gətirirdi.
İMAN - XEYİR VƏ BƏRƏKƏT DEMƏKDİR
Hud (ə) gəlib, öz qövmünə nəsihət etdi və onlara dedi:
-Mən sizi sevirəm. Mən sizin xeyrinizi istəyirəm.
O buyurdu:
-Ey qəbilə! Allahınızdan bağışlanmaq istəyin və ona tərəf qayıdın! Tövbə edin ki, göyün yağışını ardıcıl olaraq sizin üçün göndərsin və gücünüzü artırsın.
Ad camaatı Allah tərəfindən onlar üçün gəlmiş elçinin nəsihətinə qulaq asmadılar. Ondan üz çevirdilər, onu hədələdilər və qurban kəsib, allahlarının yanına qoymaqla məşğul oldular.
Yağış zamanı keçdi. Amma, bir damcı yağış da yağmadı. Qıtlıq onların bütün torpaqlarını bürüdü. Onların yaşıl və səfalı yerləri səhraya çevrildi. Heyvanları tələf oldu, ağacları qurudu.
Üçüncü il çatdı. Çox çətin bir il idi. Susuzluq özünün son həddinə çatmışdı və yalnız heyvanların işləməsi üçün kifayət idi. Əkin sahələri isə eləcə quru və susuz qalmışdı. Onlar hər gün öz ibadətgahlarına tərəf gedir, bütlərə ibadət edir və onların yanında ağlayıb, raz-niyaz edirdilər. Hud (ə) onlara nəsihət verib, Allaha imana də`vət edirdi. Çünki, o, təkliyi ilə hər şeyə qadir idi. Bütlərin isə heç bir dəyər və əhəmiyyətləri yox idi. Çünki, onlar yalnız bir neçə daş parçası idilər.
DAĞIDICI TUFAN
Üçüncü il yağışın yağma zamanı çatdı. Amma, quraqlıqdan başqa bir şey yox idi. Qıtlıq hər yeri bürümüşdü. Küləklər əsir və qum dalğalarını vaxtı ilə yaşıl və səfalı yerlər olan dərələrə tərəf itələyirdi. Əhqaf torpaqları qurqlığa qərq oldu. Hud (ə) həmişə camaatı Allaha imana və bütpərəstlikdən çəkinməyə də`vət edirdi. O deyirdi:
-Allah-təala qüdrətlidir. Yağış göndərən, yeri öldükdən sonra dirildən odur. Qüdrətli Allah o şəxsdir ki, dərələrə, çöllərə və çəmənliklərə yaşıllıq, səfalıq və təravət bəxş edir. Bütlər eşitməz daşlardılar. Onların xeyir və ziyanları yoxdur.
Ad qəbilələri onun risalətinə iman gətirməyib, zalım hakimlərinə itaət edirdilər. Bə`zi pak insanlardan savayı heç kəs Huda (ə) iman gətirmədi.
Üçüncü ildə də Əhqaf sakinləri göyə baxır, bulud və yağış gözləyirdilər. Səma təmiz və mavi idi. Buluddan əsər-əlamət yox idi. Bütpərəstlər daha çox qurban vermək fikrinə düşdülər. Güman edirdilər ki, ne`mət bolluğu Allahı, onları qıtlıq və quraqlıqdan xilas edəcəkdir. Lakin, bir xəbər yox idi. Hud (ə) gələrək sonuncu dəfə onlara nəsihət verdi. Onları tövbəyə, Allaha tərəf qayıtmağa də`vət etdi: Yağış göndərən və bolluq illərini əta edən yeganə Allaha doğru. Amma, Ad qövmü Hudu (ə) çıxararaq ona dedilər:
-Get, ey dəli! Sən yalançı adamsan. Əgər doğru deyirsənsə Allahın bizim üçün əzab göndərsin. Biz heç vaxt allahlarımızdan əl çəkməyəcəyik. Bizim allahlarımız bizə ruzi yetirir, yağış göndərir, torpaqlarımızı məhsuldar edir və qoyunlarımıza bərəkət verirlər. Onlar bu işləri heç vaxt unutmurlar.

Hud öz qəbiləsinin halına yanırdı. O istəyirdi ki, onlar iman gətirib, dəyərli və səadətli həyat yaşasınlar. Saatlar keçdi, üfüqdə qorxulu qara buludlar göründü. Buludlar get-gedə irəlilədilər və bütün Əhqaf səmasını bürüdülər. Ad tayfası buludları görərək şad olub, sevindilər və dedilər:
-Allahlar bizim dualarımızı qəbul etdilər. Bizim üçün yağış yağan buludlar göndərdilər. Tezliklə yer yaşıl və səfalı olacaqdır. Yaşıllıq bağ və bostanlara qayıdacaqdır.
Hud əzabın qəti nişanəsini görərək dedi:
-Yox! Heç vaxt! Bu çatmasına tələsdiyiniz şeydir. Onda dərdli əzab olan bir küləkdir. O, hər şeyi viran edəcək.
Hud dağa sığındı. Mö’minlər də ora sığındılar. Əzab çox yaxınlaşdı. Zaman keçirdi və bütpərəstlər toplaşmış qara buludlara diqqətlə baxaraq yağış gözləyirdilər. Amma, faydasız idi. Soyuq küləklər əsməyə başladı. Tezliklə dağıdıcı tufan hərəkətə gələcəkdi.
Göydə işıqlar parlamağa və qorxulu ildırımlar çaxmağa başladı. Buludların gurultusu başlandı. Göy gurultusu elə möhkəm və qorxulu idi ki, kafirlərin ürəklərini titrətdi. Bütpərəstlər qorxaraq öz evlərinə sarı qaçdılar. Onlar ümidsizliklə buludlara baxırdılar. Hudun sözləri, onun nəsihətləri barədə fikirləşmirdilər. Yalnız daş heykəllərə baxırdılar. Onlar bu inamda idilər ki, o eşitməz daşlar onlara ruzi bağışlayır və onlara xeyir, bərəkət və ne’mət bolluğu əta edirlər.
Allahın qəzəb tufanı başlandı. Küləklər ağır, quru və olduqca soyuq idilər. Yağış və bulud gətirən küləklər deyildilər. Onlar çox güclü külək və qum topalarının tufanı idilər.
Dəhşətli saatlar keçdi. Tufan sakitləşmək bilmirdi. Qum dalğaları dərəyə tərəf gedirdilər. Ad qəbiləsi öz güc və qüdrətlərinə çox güvənirdilər. Onlar güman edirdilər ki, qıtlığa, quraqlığa və tufana qələbə çalacaqlar. Elə bilirdilər ki, tufan axşam və ya sabah sakitləşəcəkdir.
Çərşənbə günü səhər daha güclü küləklər əsməyə başladı və yeddi gecə səkkiz gün eləcə möhkəm əsdi. Tufan çərşənbə günü səhər sakitləşərək dayandı. O gözəl və səfalı şəhəri qumla hamarlaşdırmayınca, gözəl İrəm şəhərini qumlar altda dəfn etməyincə, sakitləşmədi.
Evlər bir-birlərinə dəydi. Çox güclü və möhkəm olan mərmər sütunları töküldü. Hudun risalətinə kafir olanlar yerdə qumların üzərində çırpınırdılar. Onların uca qamətləri vardı. Buna görə də quru xurma ağacının gövdələrinə bənzəyirdilər. Heykəllər üzü üstə yerə düşdülər və parça-parça oldular. O bütpərəst ibadətgahı xarabalığa çevrildi. Allahın nifrini onları tutdu. Onlar zalım və qürurlu insanlar idilər. Onların ürəklərində zərrə qədər də rəhm və mərhəmət yox idi. Onların yaşayışı başdan ayağa əbəs və bihudəlik idi. Hətta öz saraylarını tikdikləri zaman belə bu işləri yalnız əbəs yerə və faydasız olaraq yerinə yetirirdilər. Heç vaxt onlardan istifadə etmirdilər. Ona görə də Allah küfrlərinə və mö’minlərə etdiyi zülmlərinə görə onlara qəzəbləndi; onları həlak edib, Hud və ona iman gətirənləri xilas etdi. Onları azad etdi ki, insanlar öz fitrət və təbiətlərinə qayıtsınlar və xeyir-bərəkət, firavanlıq və ne’mət bolluğu ilə dolu olan yeni insan həyatlarına başlasınlar.
Bismillahir-Rəhmanir-Rəhim.
“Biz Ad qövmünə onların qardaşları olan Hudu göndərdik. Onlara dedi:
-Ey qövm!Allaha pərəstiş edin, ondan başqa sizin üçün bir mə’bud yoxdur. Sizsə yalnız töhmət vurursuz.
Ey qövm! Mən bu risalətim üçün sizdən heç bir mükafat istəmirəm. Mənim mükafatım yalnız məni yaradan şəxsin öhdəsinədir. Anlamırsınızmı?
Ey qövm! Allahınızdan bağışlanmaq istəyin. Sonra tövbə ilə ona doğru qayıdın. O sizə səma yağışını göndərər. Gücünüz üstünə güc əlavə edər. Amma, günahkarcasına haqdan üz çevirməyin.
Dedilər:
-Ey Hud! Sən bizim üçün aydın sübut gətirməmisən və biz öz alllahlarlarımızı sənin sözünlə buraxmayacağıq. Biz əsla sənə iman gətirməyəcəyik. Biz sənin haqqında yalnız bunu deyirik: ”Bizim bə’zi allahlarımız sənə ziyan vurmuş, ağlını aparmışlar”.
Hud dedi:
-Mən Allahı şahid tuturam, siz də şahid olun ki, mən sizin Allaha qoşduğunuz şəriklərdən uzağam. Ondan başqa ibadət etdiyiniz bütün şeylərdən uzağam. İndi ki, belədir, hamılıqla mənə qarşı plan çəkin və mənə fürsət verməyin. Amma, bilin ki, əlinizdən heç bir iş gəlməyəcəkdir. Mən özümün və sizin rəbbiniz olan Allaha təvəkkül edirəm. Allah bütün canlılara hakimdir. Mənim Rəbbim doğru yoldadır. Ona görə də əgər üz çevirsəniz, bilin ki, mən üzərimə düşən risalətimi sizə çatdırdım və Rəbbim sizin yerinizə başqa bir dəstəni gətirər, sizsə ona azca zərər belə yetirə bilməzsiniz. Mənim Rəbbim hər şeyin qoruyanıdır.
Bizim əmrimiz yetişən zaman Huda və ona iman gətirən şəxslərə öz rəhmətimizlə nicat verib, onları ağır əzabdan xilas etdik. Bu Ad qövmü Allahın ayələrini inkar edib, peyğəmbərlərinə günah etdilər və haqqın düşməni olan hər bir zalıma itaət etdilər. Bu dünyada və Qiyamət günü onlar üçün lə’nət və pis adlar vardır. Bilin ki, Ad qövmü öz Rəbbinə kafir oldu. Hudun qövmü Ad Allahın rəhmətindən, xeyir və səadətdən uzaq olsun!

Kamal əs-Seyyid

Tərcümə etdi:  V. Hüseynzadə

    Yetərli hökmləri ilə insanları çətinlikdən asanlığa yönəldən İslam dini bədxahlarımız tərəfindən müasir dünyamızdan geri qalmış bir din kimi qələmə verilməkdə. Düşmənlərimiz uydurduqları yalanlarla İslamı gözdən salmağa çalışsalar da, son günlər dünya banklarında yaranmış iqtisadi böhran sübut etdi ki, İslam necə müasir bir din imiş. İslam dini bəşəriyyətə xidmət məqsədi daşıyır. Dinimiz bu missiyanı izlədiyi halda çox təəssüf ki, bədxahlarımız İslamı gerilik kimi qələmə verirlər. Çox vaxt onların bu çalışmaları nəticəsiz olur.
    Bildiyiniz kimi dünya iqtisadi böhran yaşayır. Bu böhran dünya banklarında daha aşkar müşahidə olunur. Bankları çalxalayan böhran bəzi biganələri etiraflara məcbur edib. Vatikanın mühüm rəsmi qəzeti olan “Losservatore Romano” dünya banklarının iqtisadi böhrandan qurtulması üçün İslam bankçılığını nümunə götürməyi təklif etdi. Bu təklifin kökündə İslam banklarında faizlərin olmaması dayanır.
    Dünya banklarının bugünkü  böhranlı vəziyyətində İslam bankları tam sağlam qalıb. İslam ölkələrində borca üstəlik pul almaq sələmçilik kimi qəbul edildiyindən bu iş qadağandır. Bəli, İslam ayinlərində sələm haram buyurulub. “Losservatore Romano” qəzeti İslam bankçılığının kapitalist maliyyə sistemində nizam-intizam yarada biləcəyini yazıb. Məqalədə, İtaliyalı iqtisadçılar Loretta Napoleoni və Klaudia Segre İslam tələblərinə uyğun fəaliyyət göstərən banklarda yatırımların süni şişirtmələrə, borclara, faizlərə və maliyyə fırıldaqlarına məruz qalmadığını vurğulayıblar. Məqalədə Qərb maliyyə sisteminin  yeganə xilas yolu kimi bankçılığın formalaşmasında İslam qanunlarının tətbiq olunması göstərilir. Dünyada yaranmış iqtisadi krizis şiddətləndikcə Vatikan müasir kapitalist sisteminin əsas tənqidçisinə çevrilib. 
    Roma papası Benedikt Qərb bankirlərini tənqid edir, onları artıqtamahlıqda, iqtisadi tənəzzülə səbəb olmaqda günahlandırır. Papanı qıcıqlandıran səbəblərdən biri o ola bilər ki, müsəlman bankları bu problemlərlə qarşılaşmayıb. Amma Papanın hal-hazırda ən əsaslı problemlərindən biri budur ki, iqtisadi böhran Vatikana da çox güclü təsir göstərib. Vatikan 2007-ci il büdcəsini 18 milyon dollar artımla, 2008-ci ildə isə 6 milyon dollar kəsirlə başa vurub. Bu çox pis bir statistikadır. Sözsüz ki, əgər belə davam edərsə, 2009-cu ildə vəziyyət daha da ağırlaşacaq.
    Vatikanın İslam bankçılğını örnək götürmək təklifi məşhur “Fayneşnl Tayms” qəzetinin də diqqətini cəlb edə bilib. Qəzetdəki məqalədən bir parçanı diqqətinizə çatdırırıq: “Vatikan kimi dövlətin İslam maliyyə sisteminə müraciət etməsi dünyanı bürüyən iqtisadi böhranın çox dərin olmasından xəbər verir”. Artıq qərb mətbuatı və qərbin dini lideri Roma papası İslam hökmlərinin gözəlliyinı təsdiqləyir. Amma İslam düşməni ABŞ və İsrail İslamı gözdən salmaq üçün demokratiya  pərdəsi arxasında qrantlar paylamaqda davam edir. Roma papası İslamdakı qanunları bəyəndiyi bir vaxtda vicdanını ABŞ-ın Azərbaycanda İslamı ləkələməsinə ayırdığı pullara satanlar oyanacaqmı?! Yazarnümalar ABŞ-dan alınan pullar müqabilində öz məqalələrində sifarişlə İslamı ləkələyib İsraili sevdirmək niyyətindədirlər. Məgər əqidəni də pula satmaq olar?! Allah sizlərə vicdan versin. Ola bilər ki, sizlərə vicdan adlı bir həqiqət ikrahedici görünsün, amma dünya İslama gəlir. İslam öz gözəlliyi ilə dünyanı özünə çəkir. Hazırda Qərb ölkələrinin İslam bankçılığına müraciət etmək istəyinin əsas səbəbi məhz həmin sistemdə böhranlardan sığortalanmadır.
    Ey puldan başqa ilham mənbəyi olmayan yazarlar! İslamı pisləməkdə davam etsəniz belə, bu din bir çox problemlərin həllində Qərbə kömək edə bilir. Doğrudur, söhbət bütün qərb banklarının İslam prinsipləri ilə işləməsindən getmir. Amma məsələ ondadır ki, İslam bank sisteminin bəzi prinsiplərini tətbiq etməklə Qərb bankları potensial zərərlərini sığortalaya bilərlər. Ən aşağısı bugünkü vəziyyətdən çıxana qədər qərb banklarının yeganə çıxış yolu budur.
    Əslində beynəlxalq maliyyə qurumları uzun müddətdir ki, bu sistemdən istifadə edirlər. Məsələn, dünya bankı kreditlər verməklə yanaşı bir sıra layihələrdə sərmayəçi kimi çıxış edir. İslam bank sisteminin əsas üstünlüyü onun faizdən asılı olmamasından ibarətdir. Bugünkü böhran bataqlığında batanlar isə faizə bağlılıqdan batır. Bu o deməkdir ki, İslam bankları faizdən asılı olmayan fəaliyyət qurduqları üçün onların böhrandan sığortalanması sözsüzdür.
    Bütün bunları nəzərə alsaq, İslam bankçılıq prinsiplərinin hətta xristian ölkələrində tətbiq edilməsi imkanları  inanılmaz görünməməlidir. Əslində qlobal maliyyə böhranı bir daha sübut etdi ki, faiz prinsipi tamamilə yanlışdır.
Azərbaycanımızda da bu böhran şiddətli şəkildə müşahidə olunmaqda. Banklardan əldə etdiyimiz məlumata görə dövlət işində işləyib sabit hüquqa malik olan vətəndaşlar istisna olmaqla kiməsə kredit vermək müvəffəqiyyətsizliklə nəticələnir.  Vətəndaşlarda faiz ödəmək gücü qalmayıb. Bu da, sözsüz ki, banklarımıza güclü təsir göstərəcək. Çünki bizim banklar İslam prinsiplərinə uyğun işləmir. Qlobal maliyyə böhranı başlamazdan əvvəl ölkə kommersiya banklarının gəlirlərinin 70 faizini məhz kreditlərə görə ödənilən faizlər təşkil edirdi. Banklarımız faizdən (sələmdən) asılı olduğu üçün bu böhran qaçılmazdır. Demək olar ki, Azərbaycan bankları real vəziyyətdə böyük problem yaşayasıdır. Müştəriyə 20 faiz ətrafında kreditlər təklif etmək heç də banklarımızın xeyrinə olmayacaq. Belə qeyri-islami sistemlərdə böhrandan qaçmaq mümkünsüzdür. Problemlərin aradan qaldırılmasının yeganə yolu İslam bankçılığına üz tutmaqdır. Dünya bankları bu gün məhz İslamın bu hökmündən yararlanmağa səy göstərir. Banklar həm kreditlər təklif edir, həm də İslam bankçılığında nəzərdə tutulduğu kimi müxtəlif faizsiz proqramlarda payçı kimi çıxış edirlər. Bu, banklara divertifikasiyalı  siyasət həyata keçirməyə imkan verir. Dünya banklarının keçmişdə yaşadığı faiz ləkəsi onların bu böhrandan tam sığortalanmasını mümkünsüz edir. Bütün bunları nəzərə alan ABŞ və Avropa birliyi bankları faizdən asılılığı aradan qaldırmaq üçün İslam bank prinsiplərinə uyğun olaraq investisiya proqramlarını maliyyələşdirmək imkanları axtarırlar.
    Dünya bu problemi yaşadı. Yaşadıqdan sonra İslam dininin bu yöndəki hökmünün xeyrini anladı. Necə ki faizdə olan zərərdən xəbərdar Allah-taala Qurani-kərimdə onu insanlara qadağan edərək buyurur: “Ey iman gətirənlər, Allahdan qorxun və əgər imanınız varsa sələmin qalanından (sərmayədən artıq aldığınız miqdardan) əl çəkin...” (“Bəqərə” surəsi 278-ci ayə).
    Hər ilahi qadağa və əmrin arxasında, sözsüz ki, hikmət var. Mənəviyyata biganə bəşər faizin haram olmasından nəsə anladı. Amma anlanmamış ilahi göstərişlər hələ çoxdur. Olduqca çox!

Əşrəf Eyvazlı

     “Sizin üçün, onlarla aramlıq tapasınız deyə, öz cinsinizdən həyat yoldaşları xəlq etməsi, aranızda məhəbbət və mərhəmət yaratması da Onun əlamətlərindəndir”

( Qurani-kərim, “Rum”- 21).

     Məhəbbət və ülfət ailə həyatını gözəlləşdirən, ona sevinc və xoşbəxtlik bəxş edən amildir. Avtomobil hissələrində olan yağ onları sürtünüb məhv olmaqdan qoruduğu kimi, ülfət və mehribanlıq da ailədə gözlənilən narazılıqların, nizam-intizamsızlığın və digər psixoloji və sosioloji problemlərin qarşısını alır.
      Xoş rəftar və mehribanlıq ailənin ən önəmli ehtiyaclarındandır. Çünki ailə yalnız cinsi və ictimai ehtiyacların təmini üçün deyil, həm də məhəbbət, səmimiyyət və əxlaq ocağıdır.
      Kişi və qadın ailənin xoşbəxtliyi üçün əllərindın gələni etməlidirlər. Onlar ilk növbədə özlərində ailəyə bağlılıq hissi yaratmalıdırlar. Təəssüf  ki, bizim cəmiyyətdə, xüsusən kişilər arasında bu hiss olduqca zəifdir. Bir çoxları evləndikdən sonra hələ də subaylıq dövrünün ab-havası ilə yaşayır, gündəlik həyatlarında xüsusi bir dəyişiklik hiss etmirlər. Onlar həyat yoldaşlarının varlığını bəzi konkret məsələlərdə duyur, dərk etmirlər ki, həyat yoldaşı insan üçün həm də ən yaxın dost deməkdir. Onlar harasa səyahətə, istirahət səfərinə getmək istədikdə bunu öz dostları, yoldaşları ilə həyata keçirmək haqqında fikirləşirlər, ailələrilə səfərə çıxmaq, arabir onları da gəzməyə aparmaq ağıllarına belə gəlmir. Ailəsindən ayrılıb aylarla, illərlə xaricdə yaşamaq isə, yəqin ki, müasir dövrdə qadına rəva görülən ən ağır cahiliyyət ənənələrindən sayıla bilər.
      Ailə xoşbəxtliyi üçün qadın da kişi qədər məsuliyyət daşıyır. Qadın ərinə ən yaxın dost olmağı bacarmalı, müxtəlif problemlər zamanı onu başa düşməlidir. Qadın dərk etməlidir ki, hər bir müvəffəq kişinin arxasında bir zəhmətkeş qadın dayanır. Kişi öz həyat yoldaşının köməyilə ən böyük problemləri belə həll etməyə qadirdir.
Hər bir ailədə ara-sıra narazılıqların olması təbiidir. Kişi və qadın belə problemləri böyütməməli, bir-birlərini bağışlamağı bacarmalıdırlar. Onlar unutmamalıdırıar ki, iki ayrı-ayri cinsə mənsubdurlar və bir-birlərilə təkcə fizioloji baxımdan deyil, həm də psixoloji baxımdan köklü fərqlərə malikdirlər.
      Yazının əvvəlində qeyd olunan Quran ayəsinə diqqətlə nəzər salsaq, bir neçə incə məqamı sezə bilərik:
1. Həyat yoldaşı insanın  aramlıq tapması üçündür, təkcə cinsi ehtiyaclarının təmini üçün yox;
2. Kişi və qadın eyni cinsdəndir, hər ikisi insandırlar. Bu baxımdan onların birinin digərindən üstünlüyü yoxdur;
3. Həyat yoldaşı Allah-taalanın bəxş etdiyi nemət və nikah yaradılışın qanunlarındandır. Ondan imtina etmək düzgün deyil;
4. Kişi və qadının qarşılıqlı məhəbbəti ilahi nemətdir. Onu qorumaq gərəkir, qiyamətdə onun haqqında da soruşulacaqdır;
5. Bəşər həyatının davam etməsi üçün lazım olan bütün şərtlər Allah tərəfindən yaradılıb. Bunun özü Allahın varlığına sübutdur.
      Ailə insan şəxsiyyətinin formalaşmasında müstəsna rol oynayır. İnsan gözünü açan gündən ailə üzvlərinin hərəkətlərini, onların bir-birilə davranış tərzini müşahidə edir, rəftarlarını diqqətlə izləyir, demək olar ki, bütün vaxtını onların yanında keçirir. Əbəs deyil ki, psixoloq və psixoterapevtlər xəstələrində olan ruhi iztirabların, depressiyaların və psixoloji qanunauyğunsuzluqların  kökünü məhz ailədə axtarırlar. Ən çox yeniyetmələrdə müşahidə edilən kobud rəftar, aqressiv hərəkətlər, evdən qaçma hissi, özünə inamsızlıq, digərlərinə qarşı rəhmsizlik, çətinlik qarşısında dözümsüzlük, qorxaqlıq, vasvasılıq, bədgümanlılıq, həqarət hissindən doğan kin-küdürət, laqeydlik, sayğısızlıq, spirtli içkilərə və narkotik maddələrə meyllilik və hətta dırnaq çeynəməyə vərdiş etmək də, əksər hallarda ailə məhəbbətindəki boşluqdan irəli gəlir.
      Uşaqlar valideynlərinin onlara qarşı məhəbbətini daim izləyir və ölçürlər. Valideynlər xəbərsiz olsalar da, uşaqlar onların məhəbbətinin azalmasından qorxur və bunu heç nə ilə əvəz etmək istəmirlər. Əbəs deyil ki, həm atası və həm anası işləyən, yaxud atasından, ya anasından uzaq düşən uşaq normal şəkildə ata-anasının yanında boyüyən uşaqdan fərqlənir.
      Məhəbbət və səmimiyyət uşaqların ən zəruri ehtiyaclarındandır. Məhəbbətin azlığı onlarda müxtəlif psixoloji böhranlara səbəb ola bilər. Valideynlər ailədə aram mühit yaratmalıdırlar ki, ailə üzvləri, xüsüsilə uşaqlar ev və ailələrini özləri üçün ən yaxşı, ən doğma və ən təhlükəsiz ocaq hesab etsinlər. Əks təqdirdə, ailədə qorxu və iztirab, nizam-intizamsızlıq, bir-birinə qarşı inamsızlıq və sair neqativ hallar hökm sürəcək. 
      Dedik ki, uşaq valideyn məhəbbətini bütün vücudu ilə hiss etməli, ondan zövq almalıdır. Lakin unutmaq lazım deyil ki, övlad məhəbbəti də məqsədli və məntiqli olmalıdır. Uşağın hansısa qaba rəftarından, yaxud söyüş söyməsindən sonra onu qucaqlayıb nəvaziş etmək düzgün deyil. Belə yerdə ən azı ciddi görkəm almaqla səhvə yol verdiyini ona başa salmaq lazımdır.

Zəhra Hüseynzadə

    Salam olsun Məhəmməd (s) ümmətinin Mehdisinə!
    Salam olsun sənə, ey Əhli-beyt xanədanının yeganə yadigarı!
    Salam olsun sənə, ey çarəsizlərin pənahı, məzlum və müstəz`əflərin ümidi!
    Salam olsun sənə, ey zülmət və qaranlıq yolların nurlu çırağı!
    Salam olsun sənə, ey yer üzünün ən dahi və ən ədalətli rəhbəri!
    Mehdi can, ey Fatimə gözünün nuru! Yaxınlaşmaqda olan mövlud əyyamında nə deyək, nə yazaq? Hansı sözlərlə səni mədh edək, halbuki böyük Yaradan öz kitabında sənə mədhiyyələr söyləmişdir. Axı sənin vəsfin yerə-göyə sığan deyil. Axı sən vəsfin özüsən...
    Qürbət diyarlardan və qərib könüllərdən ünvanlanan bu kövrək məktubumuzda öncə sənin döğum gününü təbrik edirik. Lakin, əgər bu təbriklər arasında qulağına həzin notlar və gözünə qüssəli sətirlər dəysə, bizi bağışla. Çünki digər təbrik məktublarından fərqli olaraq, istəyirik burada fələyin gərdişindən, zamanın ağırlığından, körpələrin göz yaşlarından, anaların sızıltısından və qocaların ah-naləsindən danışıb, sənə şikayət edək.
    Ey mövlamız! Dəhşətli tufan yelinə bənzəyən acı hadisələr bizə hücum çəkmiş, şərəf və azadlığımızı əlimizdən almış, yerində əsarət, köləlik və tənhalıq buraxmışdır. Bir-birindən ayrı düşmüş bu ümmət dağılıb-səpələnmiş və yırtıcı canavarlarla üzbəüz dayanmışdır. Bu rəhmsiz canavarlar öz iti caynaqları ilə cavanlarımızı qanına qəltan edib, qönçə gülə bənzəyən körpələrimizi ayaqları altında vəhşicəsinə əzdilər, yorğun ağsaqqal və ağbirçəklərimizə min bir təhqirlə işgəncələr verdilər, qız-gəlinlərimizi əsir apardılar. Evlərimizi uçurub od vurdular və övladlarımızın fəryadını dağılmış sütunlar altından eşitməyimizə səbəb oldular. Onlar bizi öz müsəlman vətənimizdən qovub “özgə” adlandırdılar, ruhani və ziyalılarımızı, mübariz insanlarımızı dənizlərə tökdülər, insan ayağı dəyməyən uzaq yerlərə aparıb ölənədək işgəncə altında saxladılar.
    Düşmənlərimiz bizə qarşı günün ən müasir kütləvi qırğın silahlarından istifadə edirdilər, amma bizim ən sadə silah belə almağa ixtiyarımız yox idi. Çünki müsəlman idik və cəddin Peyğəmbərin mübarək adını daşıyırdıq.
    Lakin biz yenə də mübarizəni davam etdirdik. Bizim silahımız daş, kəsək, düyünlənmiş yumruqlar və uca fəryadlardan ibarət idi. Həmçinin vahid Allaha iman, sənin zühurunun intizarı və uzaqdan işıqlı görünən sabahlara böyük ümid bizə yoldaş olmuşdu.
    Mehdi can! Biz ədalətli və qayğıkeş rəhbərlər sorağına çıxdıq, amma nə yazıq ki, onların da çoxunun əlini həmin canavarların ətəyində gördük...
    Ey risalət və imamət ailəsinin layiqli varisi! Hicranın uzunluğu səbrimizi tükədib, taqətimizi alıb. Bu ayrılığın ağırlığından sinəmiz daralıb, nəfəslərimiz təng olub. Nə etməli? Nə etməli, bir halda ki, uşaqlı-böyüklü hamının gözü yoldadır. Bir halda ki, açılan hər bir sabah səni soraqlayır, hər səhər doğan günəş səni tapmaq üçün öz şəfəqlərilə bütün yer üzünü axtarır, ulduzlar zühuruna ümidlə daha tez parlayırlar...
    Gəl, ey Mehdi, gəl! Gəl ki, aləm nura boyansın! Gəl ki, viran qoyulmuş yer üzündə gülüstanlar açılsın! Gəl ki, lalə və qərənfillər öz eşq namazlarını sənə iqtida etsinlər! Gəl ki, nərgiz və yasəmənlər yollarına düzülüb pişvazına çıxsınlar!
    Gəl, ey Mehdi, gəl daha. Gəl ki, məzlum insanların “Ey Mehdi!” sədaları göylərə ucalıb. Gəl ki, yazıq kütlələrin tək ümidi sənsən. Gəl ki, övlad dağı görmüş analar öz göz yaşları ilə sən gələn yollara su səpmişlər.
    Gəl, ey bəşəriyyətin yeganə xilaskarı! Gəl ki, dünya ədalət sorağında, ədalətsə sənin intizarındadır.
    Gəl, ey işıqlı günəş, nurlu sabah,
    Ucalmış göylərə yüz aman, yüz ah.
    Tez yetir Mehdini fəryada, Allah!
    Qoy yaşlı gözlərin ağı çəkilsin,
    Analar köksündən dağı çəkilsin!

Zəhra Hüseynzadə

   Ramazan ayının ümumi əməlləri

   1. Oruc tutmaq; Əgər təklifə çatmış şəxslərin şəri üzrü olmasa bu ayın günlərini oruc tutmaq onlara vacibdir.

   2. Sədəqə vermək. [1]

   3. Günahları tərk etmək; Bu ayın ən gözəl əməllərindən biri də günahları tərk etməkdir. [2]

   4. Qur`an oxumaq; Ramazan ayı Qur`anın baharıdır. İmam Sadiqdən (ə) belə nəql olunub: “Bu ayın pişvazına Qur`an qiraətilə gedin!” [3]

   5. Xüsusi namaz təqibatları; Namazdan sonra bu təqibatlar oxunsun:

   “Əllahummərzuqni həccə bəytikəl-həram ...”

   “Ya əliyyu, ya əzim ...”

   “Əllahummə ədxil əla əhlil-quburis-surur ...”

   Bunlar kamil şəkildə “Məfatih əl-cinan” kitabında gəlmişdir.

   6. Çox yeməkdən çəkinmək; Bu ayda səfərdə olan şəxslər kimi, oruc tutmaqdan azad olan şəxslərin çox yeməsi məkruhdur. [4]

   7. Bu ayın hər gününə məxsus olan və “Məfatih əl-cinan” kitabının ramazan ayının günlərinin əməlləri bölməsində gəlmiş duaları oxumaq. [5]

   8. Ramazan ayından 23 gün keçməzdən öncə qeyri-zəruri səfərlər məkruhdur. [6]

   9. Böyük və kiçiklərə hörmət etmək;

   Həzrət Məhəmməd (s) peyğəmbər bu ayın girişi zamanı, xütbələrindən birində belə buyurmuşdur:

   -“Böyüklərə hörmət edin, kiçiklərlə mehriban olun. Yaxınlarınızla gediş-gəlişiniz olsun. Bu ayda əxlaqını gözəlləşdirən şəxs, sirat körpüsündən keçmə icazəsi alacaqdır.” [7]

   10. Oruc tutanları iftar süfrəsinə qonaq etmək. [8]

   11. Hər gecə “iftitah” duasını oxumaq. [9]

   12. Qüsl etmək.Ayın sayca tək gecələrində və sonuncu onluqda (20-30-cu gecələrdə) qüsl almaq müstəhəbdir. [10]

   13. İftarın ədəblərini riayət etmək:

   a. İftar vaxtı “Qədr” surəsi oxunduqdan sonra, aşağıdakı dua oxunsun:“Əllahummə ləkə sumtu, və əla rizqikə əftərtu, və ələykə təvəkkəltu”“İlahi Sənin üçün oruc tutdum, Sənin ruzinlə iftar etdim və Sənə təvəkkül etdim”.

   b. Orucunu halal qida ilə açsın və daha yaxşı olar ki, xurma ilə iftar etsin.

   c. Yaxşı olar ki, iftarı şam və işa namazından sonra açsın. Əlbəttə əgər taqətdən düşməyibsə və ya bir dəstə iftar üçün onu gözləmirsə. [11]

   14. Mübarək ramazan ayının hər gecəsində xüsusi nafilə namazlarını qılmaq: [12]

   Birinci gecə: Dörd rəkət (iki dənə iki rəkətli) namaz. Hər rəkətdə “Fatihə” surəsindən sonra on beş dəfə “İxlas” surəsi oxunur.

   İkinci gecə: Dörd rəkət (iki dənə iki rəkətli) namaz. Hər rəkətdə “Fatihə” surəsindən sonra iyirmi dəfə “Qədr” surəsi oxunur.

   Üçüncü gecə: On rəkət (beş dənə iki rəkətli) namaz. Hər rəkətdə “Fatihə” surəsindən sonra əlli dəfə “İxlas” surəsi oxunur.

   Dördüncü gecə: Səkkiz rəkət (dörd dənə iki rəkətli) namaz. Hər rəkətdə “Fatihə” surəsindən sonra iyirmi dəfə “Qədr” surəsi oxunur.

   Beşinci gecə: İki rəkət namaz. Hər rəkətdə “Fatihə” surəsindən sonra əlli dəfə “İxlas” surəsi oxunur. Namazın salamından sonra isə yüz dəfə salavat deyilir.

   Altıncı gecə: Dörd rəkət (iki dənə iki rəkətli) namaz. Hər rəkətdə “Fatihə” surəsindən sonra bir dəfə “Mulk” surəsi oxunur.

   Yeddinci gecə: Dörd rəkət (iki dənə iki rəkətli) namaz. Hər rəkətdə “Fatihə” surəsindən sonra on üç dəfə “Qədr” surəsi oxunur.

   Səkkizinci gecə: İki rəkət namaz. Hər rəkətdə “Fatihə” surəsindən sonra on dəfə “İxlas” surəsi oxunur. Namazın salamından sonra isə min dəfə “Subhanəllah” zikri deyilir.

   Doqquzuncu gecə: Şam və işa namazları arasında altı rəkət (üç dənə iki rəkətli) namaz. Hər rəkətdə “Fatihə” surəsindən sonra yeddi dəfə “Ayətəl-kürsi” oxunur. Qurtardıqdan sonra isə əlli dəfə salavat.

   Onuncu gecə: İyirmi rəkət (on dənə iki rəkətli) namaz. Hər rəkətdə “Fatihə” surəsindən sonra otuz dəfə “İxlas” surəsi oxunur.

   On birinci gecə: İki rəkət namaz. Hər rəkətdə “Fatihə” surəsindən sonra iyirmi dəfə “Kövsər” surəsi oxunur.

   On ikinci gecə: Səkkiz rəkət (dörd dənə iki rəkətli) namaz. Hər rəkətdə “Fatihə” surəsindən sonra otuz dəfə “Qədr” surəsi oxunur.

   On üçüncü gecə: Dörd rəkət (iki dənə iki rəkətli) namaz. Hər rəkətdə “Fatihə” surəsindən sonra otuz dəfə “Qədr” surəsi oxunur.

   On dördüncü gecə: Altı rəkət (üç dənə iki rəkətli) namaz. Hər rəkətdə “Fatihə” surəsindən sonra otuz dəfə “Zəlzələ” surəsi oxunur.

   On beşinci gecə: Dörd rəkət (iki dənə iki rəkətli) namaz. Birinci iki rəkətdə “Fatihə” surəsindən sonra yüz dəfə “İxlas” surəsi oxunur. İkinci iki rəkətdə isə “Fatihə” surəsindən sonra əlli dəfə “İxlas” surəsi oxunur.

   On altıncı gecə: On iki rəkət (altı dənə iki rəkətli) namaz. Hər rəkətdə “Fatihə” surəsindən sonra on iki dəfə “Təkasur” surəsi oxunur.

   On yeddinci gecə: İki rəkət namaz. Birinci rəkətdə “Fatihə” surəsindən sonra istədiyi surəni oxusun, ikinci rəkətdə isə yüz dəfə “İxlas” surəsi oxunur. Namazdan sonra isə yüz dəfə “La ilahə illəllah” zikri deyilir.

   On səkkizinci gecə: Dörd rəkət (iki dənə iki rəkətli) namaz. Hər rəkətdə “Fatihə” surəsindən sonra iyirmi beş dəfə “Kövsər” surəsi oxunur.

   On doqquzuncu gecə: Əlli rəkət (iyirmi beş dənə iki rəkətli) namaz. Hər rəkətdə “Fatihə” surəsindən sonra bir dəfə “Zəlzələ” surəsi oxunur.

   İyirminci gecədən iyirmi dördüncü gecəyə qədər: Hər gecədə səkkiz rəkət (dörd dənə iki rəkətli) namaz. Hər rəkətdə “Fatihə” surəsindən sonra istədiyi surəni oxuya bilər.

   İyirmi beşinci gecə: Səkkiz rəkət (dörd dənə iki rəkətli) namaz. Hər rəkətdə “Fatihə” surəsindən sonra on dəfə “İxlas” surəsi oxunur.

   İyirmi altıncı gecə: Səkkiz rəkət (dörd dənə iki rəkətli) namaz. Hər rəkətdə “Fatihə” surəsindən sonra yüz dəfə “İxlas” surəsi oxunur.

   İyirmi yeddinci gecə: Dörd rəkət (iki dənə iki rəkətli) namaz. Hər rəkətdə “Fatihə” surəsindən sonra iyirmi beş dəfə “İxlas” surəsi oxunur.

   İyirmi səkkizinci gecə: Altı rəkət (üç dənə iki rəkətli) namaz. Hər rəkətdə “Fatihə” surəsindən sonra yüz dəfə “Ayətəl-kürsi”, yüz dəfə “İxlas” surəsi və yüz dəfə “Kövsər” surəsi oxunur. Namazdan sonra isə yüz dəfə salavat.

   Şeyx Abbas Qumi deyir: Mənim araşdırma nəticəsində əldə etdiyimə görə, iyirmi yeddinci gecənin namazı belədir: Altı rəkət, hər rəkətdə  “Fatihə” surəsindən sonra on dəfə “Ayətəl-kürsi”, on dəfə “Kövsər” surəsi və on dəfə “İxlas” surəsi oxunur. Namazdan sonra isə yüz dəfə salavat.

   İyirmi doqquzuncu gecə: İki rəkət namaz. Hər rəkətdə “Fatihə” surəsindən sonra iyirmi dəfə “İxlas” surəsi oxunur.

   Otuzuncu gecə: On iki rəkət (altı dənə iki rəkətli) namaz. Hər rəkətdə “Fatihə” surəsindən sonra iyirmi dəfə “İxlas” surəsi oxunur. Namazdan sonra isə yüz dəfə salavat deyilir.

Ramazan ayının gecə və gündüzlərinin xüsusi əməlləri

   Birinci gecə:

   1. İmam Hüseyni (ə) ziyarət etmək və ya ziyarətnaməsini oxumaq. [13]

   2. Ramazan ayının birinci gecəsinə məxsus olan duanı oxumaq. Bu dua “Məfatih əl-cinan” kitabını ramazan ayının birinci gecəsinin əməlləri bölməsində gəlmişdir. [14]

   Birinci gün:

   1. Qüsl almaq. [15]

   2. Bu günün namazını qılmaq. Bu namaz iki rəkətdir. Birinci rəkətdə “Fatihə” surəsindən sonra “Fəth” surəsi oxunur. İkinci rəkətdə isə “Fatihə” surəsindən sonra istədiyi surəni oxuya bilər. [16]

   3. Ətir vurmaq.

   4. Ramazan ayının birinci gününün duası oxunsun. [17]

   Altıncı gün:

   1. Bu günün namazını qılmaq. Bu namaz iki rəkətdir. Hər rəkətdə “Fatihə” surəsindən sonra iyirmi beş dəfə “İxlas” surəsi oxunur.

   2. Altıncı günün duasını oxumaq.

   On üçüncü gecə:

   1. Bu günün namazını qılmaq. Bu namaz iki rəkətdir. Namazın hər rəkətində “Fatihə” surəsindən sonra “Yasin”, “Mülk” və “İxlas” surələri oxunur. [18]

   2. “Mücir” duasını oxumaq. [19]

   On dördüncü gecə:

   1. On üçüncü gecədə deyilən iki rəkətli namazı iki dəfə qılmaq.

   2. “Mücir” duasını oxumaq.

   On beşinci gecə:

   1. On üçüncü gecədə deyilən iki rəkətli namazı üç dəfə qılmaq.

   2. “Mücir” duasını oxumaq.

   3. İmam Hüseyni (ə) ziyarət etmək və ya ziyarətnaməsini oxumaq. [20]

   On doqquzuncu, iyirmi birinci və iyirmi üçüncü gecələr:

   Rəvayətlərdə bu gecələr “Qədr” gecələri kimi qeyd olunub. Bu gecələr olduqca fəzilətli gecələrdirlər və bu gecələrin müştərək və məxsus əməlləri var ki, aşağıda izah edilir:

   a. Qədr gecələrinin müştərək əməlləri:

   1. Qüsl almaq. Yaxşı olar ki, gün batan vaxtı bu qüsl alınsın və şam və işa namazları bu qüsüllə qılınsın. [21]

   2. Bu gecələrin namazını qılmaq. Bu namaz iki rəkətdir və hər rəkətdə “Fatihə” surəsindən sonra yeddi dəfə “İxlas” surəsi oxunur. Namazın salamından sonra isə yetmiş dəfə “Əstəğfirullahə və ətubu iləyh” deyilir.

   3. Əhya saxlamaq (gecəni sübhə qədər oyaq qalmaq).

   4. Baş üzərinə Qur`an tutmaq.

   5. Yüz rəkət (əlli dənə iki rəkətli) namaz qılmaq.

   6. Bu gecələrə məxsus olan duanı oxumaq: “Əllahummə inni əmsəytu ləkə əbdən daxira ...” [22]

   7. Sədəqə vermək.

   8. “Cövşən kəbir” duasını oxumaq.

   b. Qədr gecələrinin xüsusi əməlləri:

   On doqquzuncu gecə:

   1. Yüz dəfə “Əstəğfirullahə rəbbi və ətubu iləyh” demək.

   2. Yüz dəfə “Əllahuməl`ən qətələtə əmiril-mu`minin” demək.

   İyirmi birinci gecə:

   Gecə: Bu gecənin müştərək əməlləri on doqquzuncu gecədə qeyd edildi.

   Gündüz: Etikafa [23] başlamaq. Mübarək ramazan ayının axırıncı on günündə etikaf etməyin savabı çoxdur.

   İyirmi üçüncü gecə:

   1. On doqquzuncu gecədə deyilən müştərək əməlləri etmək.

   2. Fərəc duasını “Əllahummə kun livəliyyikəl-höccət ibnil-həsən ...” oxumaq.

   3. “Ənkəbut”, “Rum” və “Duxan” surələrini oxumaq.

   4. Min dəfə “Qədr” surəsini oxumaq.

   5. Bu gecənin xüsusi duasını “Əllahumməm-dud li fi `umri ...” oxumaq. [24]

   İyirmi yeddinci gecə:

   1. Qüsl almaq.

   2. Rəvayətdə qeyd olunub ki, İmam Zeynəl-abidin (ə) bu gecədə bu duanı təkrarla oxuyardı:“Əllahummər-zuqnit-təcafiyə `ən daril-ğurur, vəl-inabətə ila daril-xulud, vəl-isti`dadə lil-məvti qəblə hululil-fəvt.” [25]

   Tərcüməsi:

   “İlahi, bu dünyadan ayrılmağı mənə ruzi et, əbədi məkana yetişməyi mənə nəsib et və ölüm anı çatmamış mənə ölümə hazır olmağı nəsib et.”

   Otuzuncu gecə:

   1. Ramazan ayı ilə vidalaşma duasını (“Səhifeyi-səccadiyyə”nin 45-ci duasını) oxumaq. [26]

   2. İmam Hüseyni (ə) ziyarət etmək və ya ziyarətnaməsini oxumaq. [27]3. Bir ayın əməllərini hesablamaq. [28]

   4. “Kəhf”, “Ən`am” və “Yasin” surələrini oxumaq. [29]

   5. Qüsl almaq. [30]

   6. Yüz dəfə “Əstəğfirullahə və ətubu iləyh” demək. [31]

   7. Aşağıdakı duanı oxumaq:“Əllahummə la təc`əlhu axirəl əhdi min siyami lişəhri rəməzan, və ə`uzu bikə ən yətlu`ə fəcru hazihil-ləyləti illa fəqəd ğəfərtə li.”

   Tərcüməsi:

   “İlahi bu ramazan ayını mənim ömrümün axırıncı ramazan ayı etmə! İlahi bu gecənin səhərinin açılmasına qədər məni bağışlamayacağından sənə sığınıram.”

   Otuzuncu gün:

   1. İmam Əlidən (ə) nəql edilən bu duanı oxumaq:“Əllahummə inni əs`əlukə ixbatəl-muxbitin, və ixlasəl-muqinin, və muvafəqətəl-əbrar, vəs-tihqaqə həqaiqil-iman, vəl-ğənimətə min kulli birr, vəs-səlamətə min kulli ism, və vucubə rəhmətikə və əzaimə məğfirətik, vəl-fəvzə bil cənnəti vən-nəcatə minən-nar.” [32]

   Tərcüməsi:

   “İlahi Səndən xüşukarların xüşusunu, yəqin əhlinin ixlasını, yaxşılarla yoldaşlıq, imanın həqiqətinə çatmağı, bütün yaxşılıqlardan bəhrələnmək, bütün günahlardan amanda qalmaq, Sənin rəhmətinə qovuşmaq, günahlarımın bağışlanmasını, cənnətə yetişmək və oddan (cəhənnəm odundan) xilas olmağı istəyirəm”.

   2. Məsum imamlara (ə) təvəssül etmək. Mərhum Mirzə Cavad Məliki Təbrizi bu barədə “əl-Muraqibat” kitabında yazıb: “Bu gün (mübarək ramazan ayının otuzuncu günü) əməllərin təqdim olunma günü olduğu üçün, bu günün axırında məsum imamlara (ə) üz tutaraq, təvazö və iltimasla onlardan öz əməllərinin islah edilməsini istəmək lazımdır. [33]

Qeydlər:

   1. “Bihar əl-ənvar”, c. 97, s. 82.

   2. Yenə orda, c. 96, s. 356, hədis 25.

   3. Yenə orda, c. 1 və 3, s. 386, hədis 1 və 3.

   4. “Ürvətül-vüsqa”, c. 2, s. 221.

   5. “Məfatih əl-cinan”, s. 202.

   6. “Ürvətül-vüsqa”, c. 2, s. 221.

   7. “Bihar əl-ənvar”, c. 96, s. 356, hədis 25.

   8. “Misbahu Kəf`əmi”, s. 632.

   9. “Misbah əl-mütəhəccid”, s. 520.

   10. “Ürvətül-vüsqa”, c. 1, s. 459.

   11. “Məfatih əl-cinan”, s. 178.

   12. “Bihar əl-ənvar”, c. 97, s. 358, hədis 25. “Məfatih əl-cinan”, s. 238.

   13. “Bihar əl-ənvar”, c. 101, s.99, hədis 29.

   14. “Məfatih əl-cinan”, s. 171.

   15. “Ürvətül-vüsqa”, c. 1, s. 459.

   16. “Məfatih əl-cinan”, s. 220.

   17. Yenə orda, s. 239, “Misbahu Kəf`əmi”, s. 612.

   18. “Məfatih əl-cinan”, s. 142.

   19. Yenə orda, s. 223, “Misbahu Kəf`əmi”, s. 268.

   20. “Bihar əl-ənvar”, c. 101, s.99, hədis 29.

   21. “Məfatih əl-cinan”, s. 142.

   22. Yenə orda.

   23. Etikaf müstəhəb bir əməldir ki, ən azı üç gün olmaqla oruc tutaraq məsciddə qalırlar. Bu müddət ərzində zəruri işləri çıxmaq şərtilə məsciddən və ibadətdən ayrılmaq olmaz.

   24. Yenə orda.

   25. Yenə orda.

   26. “Misbahu Kəf`əmi”, s. 634.

   27. “Bihar əl-ənvar”, c. 101, s.99, hədis 29, “Vəsail əş-şi`ə”, c. 10, s. 369.

   28. “Əl-muraqibat”, s. 161.

   29. “Məfatih əl-cinan”, s. 236.

   30. “Vəsail əş-şi`ə”, c. 2, s. 952.

   31. “Məfatih əl-cinan”, s. 236.

   32. Yenə orda.

   33. “Əl-muraqibat”, s. 166.

Tərcümə etdi: M. Əhmədov

(Həzrət Nuhun əhvalatı)
Dağ və təpələrlə yuxarı qalxdıqca onların zirvə və hündürlüklərində dəniz sədəflərinə rast gəlirik. Bilirik ki, qədim zamanlarda bu yerlər su ilə örtülmüşdür.
Adi insan və alpinistlər yerin müxtəlif bölgələrində dağların başında və həmçinin İran, İraq, Hindistan, Misir, Şam, Çin və Amerika kimi ölkələrdə sədəf müşahidə edirlər.
Alimlər Ararat dağlarında tarixi İsa Məsihin (ə) miladından 2500 il öncəyə qayıdan taxtalar müşahidə ediblər. Onların bə`zisinin rə`yinə əsasən bu taxtalar Həzrət Nuhun (ə) düzəltdiyi nicat gəmisinə aiddir.
1951-ci ildə axtarış qrupu Qaf dağında, üzərinə qədim yazılar həkk olunmuş bir taxta parçasına rast gəldilər. Bir il uzanan araşdırmalardan sonra bu elmi heyət çox maraqlı bir nəticə göstərdi: Həmin kiçik taxta parçası Nuh (ə) peyğəmbərin gəmisinin qalıqlarından idi. İndi isə görək gəminin macərası, Nuhun (ə) və tufanın sərgüzəşti necə olmuşdur.
İnsanlar bir millət halında və çox sadə yaşayırdılar. Əkinçilik edir, heyvan ovlayırdılar. Günlər və illər keçirdi. Güclülər öz qüdrətlərindən istifadə edərək, zəif qardaşlarına hakimlik edirdilər. Zəif şəxslər isə güclülərdən qorxur, onların qarşısında təslim olub, alçaq və rəzil həyata və onlara əsir olmağa razı olmuşdular.
Nuh (ə) peyğəmbərin dövründə bütpərəstlik, fəsad və çirkin işlər geniş yayılmışdı. Sadə camaat və sadəlövh insanlar güclülərdən qorxurdular. Güclü və dövlətlilərsə bütlərə sitayiş edirdilər.
O zaman – təxminən 4000 il bundan əvvəl Nuh (ə) İraq torpaqlarında yaşayırdı. Nuh (ə) öz qəbiləsini fəsad və azğınlıqda görürdü. Güclülər zəiflərin haqqını tapdayır, sərvətlilər yoxsulları zülm altında saxlayır və onları gecə-gündüz işləməyə məcbur edirdilər. Kasıb və yoxsul şəxsin işləməyə taqəti olmayanda, yaxud özü və ailəsi üçün azad işləmək fikrinə düşəndə onu döyüb, işgəncə verirdilər. Onları təslim olmağa, əmrləri sözsüz yerinə yetirməyə və xar olmuş bir əsir kimi onların qulluğunda dayanmağa məcbur edirdilər.
İnsanlar yeganə Allaha ibadət etməyi unudub, daşdan yonduqları bütlərə pərəstiş edirdilər. Onlar inanırdılar ki, bu bütlər onların ruzilərini yetirir, yağış yağdırır, onları ildırımın ziyanlarından qoruyur, xeyir və bərəkət bağışlayır və pislikləri onlardan uzaqlaşdırır. Onlar bütləri öz əlləri ilə düzəldib, Fərat çayının sahillərində yerləşdirmişdilər və onların qarşısında tə`zim edərək, ibadətlə məşğul olurdular.
Camaatın daş bütlərə səcdə etməsi Nuhu (ə) incidirdi. O əzab çəkirdi. Çünki, camaat eyib və nöqsansız Allaha səcdə etməyib Vudd, Süva`, Yəğus, Yə`uq və Nəsrə səcdə edirdilər. Nuh (ə) üzünü göyə tutaraq Allahdan istəyirdi ki, onun qəbiləsini cəhalət və nadanlıq zülmətindən azad etsin. Rəbbimiz Nuhu (ə) peyğəmbərliyə seçib, onu insanlara təqdim etdi. Yeganə Allaha ibadət yolunu öyrətmək üçün onu insanların içinə göndərdi.

ALLAHIN BİRLİYİNƏ DƏ`VƏT
Bir gün insanlar Nuhun (ə) uca səslə belə dediyini gördülər: 
-Ey camaat! Mən Allahın sizə göndərdiyi elçisiyəm. Allah-təala yaradan və sizə ruzi verəndir. Allahdan bağışlanmaq istəyin. O sizi bağışlayar. Mehriban Allah sizə yağış göndərən, ili xeyir və bərəkətli edən, torpağı yaşıllaşdıran Allahdır. Sizə oğul və qız əta edən odur. Elə isə siz niyə yeganə Allahın ibadətindən üz çevirib, daşlara pərəstiş edirsiniz?
Geniş səmaya və onun ulduzlarına, günəşə və aya baxın. Görün insanlar necə yaşayırlar və nəsillər bir-birinin ardınca dünyadan köçürlər. Heç ağılla uyğundurmu ki, bir söz danışa bilməyən daşlar - adlarını Vudd, Süva`, Yəğus, Yə`uq və Nəsr qoyduğunuz o daşlar sizə ruzi yetirsin, sizə övlad əta etsin, sizin üçün yağış göndərsin, sizi ildırımlardan, sel və tufanlardan qorusun? Niyə Allaha hörmət qoymursunuz?
Camaat Nuhun (ə) sözlərinə təəccüb etdilər. Bu dülgər hansı cür`ətlə onların allahlarına, Vudd, Süva`, Yəğus, Yə`uq və Nəsrə təhqiramiz sözlər deyir.
Güclülər ona kin bəslədilər. Onlar o həzrətin sözlərini, onun də`vətlərini xoşlamırdılar. O, camaatı qardaşlığa və bərabərliyə çağırırdı. İnsanların azad yaşamasını, sərvətli və güclülərin kasıb və zəiflərə hakim olmamasını istəyirdi. Ona görə də onunla mübarizəyə başladılar. Onu dəli adlandırıb, dedilər:
 -O kasıb dülgərdən başqa bir şey deyildir. Əgər Allahın elçisi olsaydı, yerin bütün xəzinələri onun ixtiyarında olardı. Niyə Allah bizim üçün bir mələk göndərmir? Niyə özümüz kimi bir insanı göndərir? Nuh (ə) bizim hamımızdan əskikdir. Bizim malımız, övladımız və qüdrətimiz ondan çoxdur.
Sadəlövh insanlar güclü və qüdrətli insanlardan qorxurdular. Güman edirdilər ki, haqq onlarladır və allahlar da onların tərəfindədirlər. Elə bilirdilər ki, bu qüdrət və hakimiyyəti onlara həmin allahlar vermişlər.
Ona görə də Nuh (ə) və onun də`vətindən üz çevirdilər. Onlar Nuhun (ə) sözlərini eşitməsinlər deyə, barmaqları ilə qulaqlarını tuturdular. Güman edirdilər ki, əgər Nuhun (ə) sözünə qulaq assalar allahları onlara qəzəblənər, güclülər və hakimlər onlardan intiqam alarlar. Öz-özlərinə deyirdilər:
-Bir yazıq dülgər olan Nuhun bizə nə xeyri olacaqdır?
Nuha (ə) iman gətirib, onun sözlərinə inananların sayı isə çox az idi. Yoxsul kişi və qadınların bə`zisi Nuhun (ə) evinə gəlib, onun söz və nəsihətlərini dinləyirdilər. Qəlbləri Yeganə Allaha imanla dolurdu.
Onlar çox kasıb və zülm altda inləyən insanlar idilər. Onlar öz vəhşi və zalım ərbablarından intiqam almağa qorxurdular. Buna görə də Nuh (ə) daima öz qövmünü yeganə Allaha ibadət etməyə və bütpərəstlikdən çəkinməyə də`vət edirdi. Gecə və gündüz, gizli və aşkar onları Allaha tərəf çağırırdı. Lakin, çox az insanlardan başqa heç kəs Nuha (ə) iman gətirmədi. Çox az və onlar da zülm altında inləyən yoxsul şəxslər idilər.
Nuh (ə) onlara görə narahat idi. O istəyirdi ki, qəbiləsi hidayət olunsun, rahat yaşasın; Onların güclüləri zəiflərə zülm etməsinlər. O, onların gözəl həyata qədəm qoymalarını istəyirdi: Kiçiklər böyüklərə hörmət etsin, böyüklər kiçiklərlə mehriban olsunlar və insanlar bir-birlərinə zülm etməsinlər.
Bütpərəstlər onun də`vətini rədd edərək tövhid və təkallahlığı qəbul etmədilər və Nuhu (ə) dülgər və yoxsul kişi adı ilə məsxərə etdilər. Nuhun (ə) qövmündəki mülkədarlarının mal, övlad və qüdrətləri çox olduğundan özlərini Nuhdan (ə) üstün bilirdilər.
Bir gün kafirlər Nuhun (ə) yanına gələrək ona dedilər: 
-Necə bizim sənə iman gətirməyimizi istəyirsən? Halbuki, bu səviyyəsiz yoxsullardan başqa, heç kəs sənə itaət etmir. 
Həmçinin ona dedilər: 
-Əgər onları öz yanından qovsan iman gətirib, sənin yolunla gedərik. 
Nuh (ə) buyurdu:
-Necə onları öz yanımdan qovum? Necə mö`minləri öz yanımdan uzaqlaşdırım? Allah belə bir şeyi sevməz və bu iş bəyənilməz bir işdir. 
Nuh (ə) onlara dedi: 
-Hansı əsasla onları alçaq, səviyyəsiz və nökər adlandırırsınız. Onlar bizim qardaşlarımızdırlar. İnsanlar bir-birləri ilə qardaşdırlar. 
Bütpərəstlər Nuha (ə) dedilər:
-Sən yalançısan, biz sənə iman gətirmərik. Əgər sən Allahın göndərdiyi olsaydın, bizdən çox sərvətə malik olardın və yerin xəzinələri sənin ixtiyarında olardı.
Ona dedilər:
-Allahın səndən başqa bir adamı yox idi ki, bizim üstümüzə göndərsin? Sən yoxsul və kasıbsan.
Nuh (ə) buyurdu: 
-Ey qəbilə! Allahın risalətini yalan adlandırmayın. Allah sizə bəla göndərər. 
Qəbiləsi Nuha (ə) dedilər: 
-Sən bizimlə çox inadkarlıq edirsən. Əgər doğru deyirsənsə bizə bəla göndər. Biz sənin hədələrindən qorxmuruq. Çünki, sən yalançı bir insansan.
Nuh (ə) öz qövmünü tövhid və təkallahçılığa də`vət etməkdə davam edirdi.
Yüz illər keçdi. Camaat dünyadan gedir, yeni uşaqlar doğulub, böyüyürdülər. Nuh (ə) onları da yeganə Allaha ibadət etməyə çağırırdı. Lakin, uşaqlar da cavanlıq yaşına çatdıqda küfr edib, bütlərə səcdə edir və Allahın ibadətindən çəkinirdilər.
Heç bilirsinizmi ki, Nuhun (ə) təbliği neçə il davam etdi? O həzrətin təbliği 950 il çəkdi. Nuh (ə) qocalmış və yaşlaşmışdı, lakin, qüdrətli idi. Kafirlərdən zərrə qədər də qorxmurdu. Dəfələrlə onu ölənə qədər döymüşdülər. Bir neçə dəfə onu öldürmək planı hazırlamışdılar. Hətta həyat yoldaşı da kafirlərlə əlbir idi. O, Nuhun (ə) yanına get-gəl edən mö`minlər haqqında kafirlərə xəbər verirdi. Nuh (ə) nə qədər öz qövmünü də`vət edib, nəsihət versə də, heç bir faydası olmurdu.
Onlar Nuhu (ə) məsxərə edib, ələ salırdılar. Nuh (ə) öz qövmünü sevdiyindən, onların hidayət olmasını istəyirdi. Ona görə də onlar üçün ağlayırdı. Onların acınacaqlı və pis taleyinə acıyırdı. Çünki, onlar tezliklə kafir olduqları halda öləcəkdilər.
Bir gün Nuh (ə) öz evində idi. Qoca bir kişi öz əsasının köməyi ilə onun yanına gəldi. Öz kiçik nəvəsini də gətirmişdi. Qoca kişi nəvəsinə dedi:
-Oğlum! Gördüyün bu qoca kişi dəlidir. Böyüyüb, cavanlıq yaşına çatanda ehtiyatlı ol ki, səni aldatmasın və səni Vudd, Süva`, Yəğus, Yə`uq, və Nəsr bütlərinin pərəstişindən çəkindirməsin.
Uşaq babasının əsasını götürüb, Nuha (ə) tərəf irəlilədi və əsanı onun başına vurdu. Nuh (ə) ağrı hiss etdi, amma, həmişəki kimi səbir edib, dözdü. O, bir gün onların qəflətdən oyanacaqlarına, həyatın, insanların, ağacların və çayların yaradanı və hər şeyin xaliqi olan yeganə Allaha iman gətirəcəklərinə ümid bəsləyirdi.
Nuh (ə) belə yaşayırdı. Hətta həyat yoldaşı onun ziddinə çıxıb, kafirlərlə əlbir olmuşdu. Bir oğlundan başqa bütün övladları ona iman gətirmişdilər. Həmin oğlu da zahirdə özünü imanlı göstərir, həqiqətdə isə bütpərəst və imansız idi.

NİFRİN
 Vəhy mələyi enib, Nuha (ə) dedi:
-Nə qədər də`vət etsən də onların heç biri sənə iman gətirməyəcəklər. Özünü onlardan ötrü əzab əziyyətə salma, çünki, onlar nifrin olunmuş insanlardır.
Bu zaman Nuh (ə) əllərini göyə qaldırıb, Allahdan istədi ki, yeri kafirlərin çirkinliklərindən paklasın:
-İlahi! Kafirlərin heç birini yer üzərində saxlama! Əgər onları saxlasan, bəndələrini yolundan azdıracaqlar. Onlardan kafir və günahkar nəsildən başqa bir şey törəməyəcəkdir.

NİCAT GƏMİSİ
Allah-təala Nuha (ə) bir gəmi düzəltməsini əmr etdi. Nuh (ə) öz qövmünə etdiyi də`vəti dayandırdı. Öncə kafirlər təəccüb etdilər: «Görəsən niyə Nuh (ə) doqquz yüz əlli ildən sonra sükut etdi? Niyə onları Allahı tanımağa də`vət etmir və daha heç kimin gözünə görünmür?»
Nuh (ə) böyük bir gəmi düzəltmək üçün şəhərdən bayırda bir yer seçdi. Nuh (ə) mahir dülgər idi. O, bu iş üçün çoxlu böyük taxtalar toplamalı idi.
Mö`minlər bu işində Nuh peyğəmbərə (ə) kömək etdilər. Müxtəlif həcmlərdə taxtalar düzəltmək üçün xurma və digər ağacların gövdələrini topladılar. Gəmini düzəltmək asan iş deyildi. Çünki, o gəmi olduqca böyük olmalı idi.
Nuhun (ə) düzəltmək istədiyi gəmi üç mərtəbədən təşkil olunmuşdu. Onun uzunluğu 200, eni 70, hündürlüyü isə 25 metr idi. Bütpərəstlər burada da Nuhu (ə) rahat buraxmadılar. Onun işlədiyi yerə gəlib, peyğəmbəri və onun yoldaşlarını məsxərə edirdilər. Nuh (ə) gəmini düzəldirdi. Ona iman gətirən şəxslər taxtalar gətirir, onların bə`zisi taxtaları mıxlayır və bə`zisi qırlayırdılar. Bütpərəstlər isə onları ələ salıb, deyirdilər:
-Bu dəlilərə baxın, səhrada gəmi düzəldirlər.
Onlardan biri dedi:
-Nuh (ə) qocaldıqdan sonra ağlını itirmişdir.
Başqa birisi dilləndi:
-O dülgərlikdən başqa bir iş bacarmır. O məharətli dülgərdir. Amma, heyf ki, dəlidir.
-O bizi aldadır. Deyəsən, böyük bir saray tikmək istəyir. 
Bütpərəst bir kişi qışqırdı:
-Ey Nuh, nə edirsən? Dəniz hardadır ki, gəmin onda dalğaları yarsın?
Bütpərəstlər güldülər. Onların bə`ziləri qışqırdılar:
-Ey Nuh, yelkənlərini yaddan çıxartmayasan. Çünki, dənizin dalğaları təlatümlü, küləkləri isə güclüdür.
Bütpərəstlər istehza ilə ona güldülər. Nuh (ə) heç bir söz demədi. Yalnız belə buyurdu:
-Bir gün gələcək ki, biz də sizi beləcə məsxərə edəcəyik.
Gəmidə işləmək çox çətin idi. Həddən artıq dözüm və səbir istəyirdi. Bütpərəstlərin əzab-əziyyətlərinə, onların məsxərələrinə səbir etmək, ardıcıl və davamlı işə dözmək lazım idi.
Nuhun (ə) düzəltdiyi gəmi çox böyük idi. Bu gəmi insan adlı məxluqun xilası və müxtəlif heyvanların tələfolma təhlükəsindən qorunması üçün düzəlirdi. Bizim Rəbbimiz iradə etmişdi ki, yeri fəsad və zülmlərdən paklasın, onu bütün günahlardan yusun. Ona görə də Allah öz elçisi Nuha (ə) gəmi düzəltməyi əmr etmişdi; imanlı şəxslərin və pak insanların xilası üçün. Amma, ədaləti sevməyən və bərabərliyi xoşlamayan zalımların taleyi fəna və yoxluq olacaqdı.
Gəminin işi uzun illər davam etdi. Nuh (ə) və ona iman gətirənlər davamlı olaraq 80 ilə qədər çalışdılar. Gəmi böyük, vəzifə və tapşırıqları olduqca əhəmiyyətli idi. O gəmi insan və heyvanların məhv olmaqdan xilas vasitəsi sayılırdı. Ona görə də Nuh (ə) və ona iman gətirənlər nicat gəmisinin işini tamamlamaq üçün bütün qüvvələrini səfərbər etdilər.
Bütpərəstlər Allahın peyğəmbərini və onun mö`min dostlarını məsxərə edirdilər. Onları dəli, rəzil və səviyyəsiz adlandırırdılar. Onlarla mübarizə edir, zülm və təzyiqə mə`ruz qoyurdular. Lakin, ümid və arzu mö`minlərin qəlbində günbəgün artırdı. Çünki, Allah-təala yeri zalımların fəsadından təmizləmək qərarına gəlmişdi. Sular yeri günah və çirkinliklərdən yuyacaqdı. Yer olduqca təmizlənəcək və o zaman insanlar rahat və səmimiyyət içində, onların övladları əmin-amanlıqda və asudə cəmiyyətlərdə yaşayacaqdılar.
Bu minvalla mö`minlər ən böyük qüdrət gəmisini düzəltməkdə bütpərəstlərin əzab və əzyytlərinə və işin ağırlığına dözürdülər.

İNTİZAR
80 il davamlı sə`ylərdən sonra Nuh (ə) və imanlı şəxslər gəmini düzəldərək qurtardılar. Gəmi tamamilə hazır oldu və qırlandı. Onun yelkənləri quruldu. Mö`minlər onun yanına gəlib, tamaşa edirdilər. Bu gəmi onların yaxşı yaşamaqları üçün ümid və arzuya çevrilmişdi; zülm və haqsızlıqlardan qurtuluş arzusu.
Gəmi üç mərtəbədən təşkil olunmuşdu: Aşağı mərtəbə, orta mərtəbə və yuxarı mərtəbə. Bütün mərtəbələr kiçik pəncərələrlə təchiz olunmuşdu. Gəminin önündə və orta təbəqədə gəmini idarə etmək üçün otaq düzəldilmişdi.
Hər şey hazır idi. Nuh (ə) və mö`minlər Allah-təalanın əmrini gözləyirdilər. Bütpərəstlərin əzab və əziyyətləri, onların məsxərələri, mö`minlərə etdikləri işgəncə və əzabları artırdı.
Qoca bir qarı öz kiçik qızı ilə Nuhun (ə) yanına gəldi. Nicat və xilas günü barəsində o həzrətə sual verdi. Ona dedi:
-Allah nə zaman bizi bu kafirlərin şərindən qurtaracaqdır?
Nuh (ə) o hadisənin nə vaxt baş verəcəyini bilmirdi. Ona görə də üzünü göyə tutdu. Yalnız Allah bilirdi. O anda vəhy mələyi endi və Nuha (ə) xəbər gətirdi. Mələk Nuha (ə) dedi:
- Tufan, bu qoca qarının təndirindən su çıxan zaman baş verəcəkdir. 
Nuh (ə) o qarıya buyurdu:
-Allah o gün üçün əlamət və nişanə qoymuşdur. Mələk vəhy etdi ki, tezliklə sənin evinin təndirindən su çıxacaqdır. Bu, nicat və xilas gününün nişanəsidir.
Qarı Allahın bu lütfünə sevindi. Bu ümid və arzuya görə kiçik qızın dodaqlarında təbəssüm göründü.
Mö`minlər hər gün o qarının evinə gedir və təndirə baxırdılar. Amma, bir xəbər yox idi. Nuh (ə) da ona baxırdı. Amma, hələ ondan su çıxmırdı.

TƏNDİRDƏN SU ÇIXDI
Bir gün səma qara buludlarla doldu. Hava çox qaraldı. Nuh (ə) göyə baxır, Allahın əmrini gözləyirdi. Bütpərəstlər öz zülm və fəsadlarını daha da artırır, camaatı öldürür, oğurluq edir, pis və çirkin işlər görürdülər. Fəsad günbəgün artırdı.
Bir gün o kiçik qız qaça-qaça həzrətin yanına gəlib, dedi:
-Təndirdən su çıxır.
Nuh (ə) təndirə tərəf tələsdi. Allah öz doğru və`dəsinə əməl etmiş və təndir bir fəvvarəyə çevrilmişdi. Ondan çox möhkəm su qaynayırdı. Qoca qarı heyrət içində qalmışdı və nə edəcəyini bilmirdi. Mö`minlər gəlib, Allah-təalanın nişanəsinə baxdılar. Onların bə`zisi qorxu və ümidlə təndirə, bə`zisi isə göyə baxır və şövqdən ağlayırdılar. Səma buludla doldu; qara və tünd buludlarla. Aydın gündüz qaranlıq gecəyə çevrilmişdi. Nuh (ə) uca səslə öz ardıcıllarına buyurdu:
-Gəmiyə doğru tələsin!
Hamı şəhərdən çıxaraq hərəkətə başladı. Gəmi öz yerində idi. Elə bil, mö`minləri gözləyirdi. Nuh (ə) mö`minlərin gəmiyə minmələrinə nəzarət edirdi.
Birdən göydə ildırımlar çaxdı. Buludların möhkəm gurultu səsləri ucaldı. Çox güclü yağış yağmağa başladı. Mö`min kişi və qadınlar bir-birinin ardınca gəmiyə minirdilər. Nuhun (ə) övladları da orada idi. Yalnız onların biri yox idi. Nuhun (ə) həyat yoldaşı da yox idi. O, bütpərəst idi və həyat yoldaşının peyğəmbərliyinə iman gətirməmişdi.
Heyvanların tələf olmaması üçün Allah-təala Nuha (ə) ilham etdi ki, hər heyvandan bir cütünü gəmiyə daxil etsin. Ona görə də Nuh (ə) əmr etdi ki, gəminin alt mərtəbəsi böyük heyvanlar üçün, üst mərtəbəsi isə quşlar üçün ayrılsın.

TUFAN
Bütün yer üzündə bulaqlar qaynadı. Çöl və dağlıqlarda yağışların yağıntısı gücləndi. Möhkəm küləklər əsirdi. İldırımlar səmada parlayırdılar. Buludların gurultu səsləri hər yeri bürümüşdü. Yer fəvvarə kimi fantan vuran bulaqlara bənzəyirdi. Göydən yağış sel kimi axırdı. Bütün heyvan və quşlar gəmiyə mindilər. Mö`minlər orta mərtəbədə durub, pəncərələrdən qəribə və dəhşətli tufana tamaşa edirdilər. Dağların başından sular axırdı. Çöl və səhralar su gölməçələrinə çevrilmişdi.
Yağış çox qəribə bir güclə yağırdı və möhkəm küləklər əsirdi. Bütpərəstlər şəhərdən qaçdılar. Onlar dağlara tərəf çəkildilər və hələ də Nuhun (ə) sözlərinə inanmırdılar.

QƏRQ OLMUŞ ÖVLAD
Nuh (ə) oğlunun qayıtmasını gözləyirdi. O, oğlunu mö`min bilirdi. Yer üzü təlatümlü dalğalarla dolmuş böyük bir dənizə bənzəyirdi.
Nuh (ə) oğlunu tapmaq ümidi ilə şəhərə tərəf baxırdı. Uzaqdan onun dağlara tərəf üzdüyünü müşahidə etdi. Nuh (ə) uca səslə oğlunu çağırdı:
-Oğlum, mənə sarı gəl! Övladım, gəmiyə tərəf gəl!
Oğlan qışqırdı:
-Yox, heç zaman! Mən dağa sığınacağam. Dağ məni sudan qoruyacaqdır.
Nuh (ə) güclü külək, dalğa və yağışların arasından qışqırırdı:
-Oğlum, bizimlə gəmiyə min! Səni heç kim bu acı taledən qurtara bilməz.
Nuh (ə) bu sözü ilə ona anlatmaq istəyirdi ki, Allahın fərmanı çatdıqda heç kəs ondan qurtula bilməz. Tezliklə yer, təpələr, dağlar və bütün ucalıqlar su ilə dolacaqdı. Çünki, Allah yeri zalım insanlardan paklamaq qərarına gəlmişdi.
Nuh (ə) yenidən oğlunu çağırmaq istədi. Lakin, ağır və böyük bir dalğa onların arasında ayrılıq saldı. Dalğalar onun oğlunu tufanda qərq etmək üçün çox ucqar bir nahiyəyə atdı. Nuh (ə) oğlunun imanlı şəxslər zümrəsindən olduğunu güman edirdi.
Allah-təala Nuha (ə) söz vermişdi ki, həyat yoldaşından başqa onun bütün ailəsini xilas etsin. Ona görə də Nuh (ə) başını göyə qaldırdı və dedi:
-İlahi, o mənim oğlumdur, mənim ailə üzvlərimdəndir və sənin və`din haqdır. Sən ən yaxşı hakimsən.
Allah-təala Nuha (ə) vəhy edib, buyurdu:
-Ey Nuh! O sənin ailəndən deyil. O əməlisaleh insan deyildir. Bilmədiyin işlər barədə məndən soruşma (bilmədiyin və başa düşmədiyin şeyi istəmə)!
Nuh (ə) oğlunun bütpərəst olub, Allaha iman gətirmədiyini və atasının peyğəmbərliyini qəbul etmədiyini anladı. Ona görə də Allah dərgahından bağışlanmaq istəyərək dedi:
-İlahi! Bilmədiyim şey haqqında səndən soruşmağım üçün sənə pənah aparıram. Əgər məni bağışlamayıb, rəhm etməsən ziyankarlardan olaram.
Dalğalar hər şeyi udurdu. Hər şey güclü tufan nəticəsində kökündən qopub, qərq olurdu. Gəmi suyun səthində hərəkətə gəldi. Nuh (ə) uca səslə dedi:
«Ona Allahın adı ilə minin. Hərəkət edən və dayanan vaxt onu yad edin!»
Nicat gəmisi qayaların arasından özünə yol açırdı. Yer böyük bir gölə çevrilmişdi. Orda su və dağ zirvələrindən başqa bir şey yox idi. Yağış eləcə yağırdı. Yerdən su fantan vururdu. Günlər ötürdü. Göydən güclü yağışlar yağır və möhkəm külək əsirdi. Dağ kimi güclü dalğalar yaranırdı.
Qırx gün keçdi. Göydən düclü yağışlar yağırdı. Gəmi öz yolunu dağ kimi ağır dalğaların arasında yarıb, irəliləyirdi. Nuh (ə) və mö`minlər Allahı çağırırdılar. Onlar rəhmət, xilas və qurtuluş istəyilə Allahın dərgahına ağlayaraq raz-niyaz edirdilər.

MÜQƏDDƏS SÖZLƏR
Allahın mələyi peyğəmbər və mö`minlərə müqəddəs sözlər öyrətmək üçün yerə endi. O, sözlərini kiçik bir taxtaya yazdı. Həmin sözlər bir dua olaraq gəmini tufanda qərq olmaqdan qorumaq üçün idi. O zaman camaat öz yazılarını qədim Sami dili ilə yazırdılar. Nuh (ə) bu müqəddəs sözləri taxtaya yazdı:
«Ey Allah! Ey mənim Rəbbim! Öz rəhmət və kərəminlə və bu müqəddəs şəxslərin Məhəmməd (s), İlya (ə), Şəbər (ə), Şübeyr (ə) və Fatimənin (ə) əzəmətinə and verirəm, mənə kömək et!
Onların hamısı əzəmətli və hörmətli məqama malikdirlər. Dünya onların hesabına yaşayır. Onların adının hörmətinə and verirəm, mənə kömək et! Məni yalnız sən doğru yola hidayət edə bilərsən».
Nuh (ə) taxtanı gəminin qabaq hissəsindən asdı. Mö`minlər o müqəddəs adlar və hələ dünyaya gəlməyən bu insanlar haqqında fikirləşirdilər. Onlar Nuhun (ə) övladlarından və onun nəslindən idilər.
Gəmi hərəkətdə idi və təlatümlü dəniz dalğaları üzərində şimal istiqamətinə doğru irəliləyirdi. Yağış hələ də möhkəm yağırdı. Mö`minlər Allahın dərgahına ağlayaraq raz-niyaz edirdilər. Allahdan onları bu böyük tufandan xilas etməsini istəyirdilər.
Qırx gündən sonra yağış dayandı. Buludlar get-gedə dağıldılar. Günəş nurunu saçmağa başladı. Üfüqdə gözəl bir göy qurşağı göründü. Göy qurşağı özünün yaşıl, mavi, qırmızı, narıncı, bənövşəyi və digər gözəl rəngləri ilə həyata ümid rəsmini çəkirdi.
Nuh (ə) bir qarğanı buraxdı. Qarğa göyə uçdu. O, göydə fırlanaraq geri qayıtdı. Çünki, qonmağa quru bir yer tapmamışdı.
Həzrət sonra ağ göyərçini buraxdı. Göyərçin suların üzərindən uçuşa başlayıb, gözlərdən itdi. Bir müddətdən sonra göyərçin qayıtdı. O öz qırmızı dimdiyində zeytun budağı gətirmişdi. Nuh (ə) və mö`minlər sevindilər. Həqiqətən tufan sona çatmışdı və Allah fasidləri yuyub, atmaq üçün yeri su ilə qərq etdikdən sonra insanları məhv olma təhlükəsindən xilas etmişdi.
Üçüncü dəfə Nuh (ə) yenə həmin göyərçini göyə buraxdı. Göyərçin göydə qanad çaldı və qayıtmadı. Nuh (ə) anladı ki, göyərçin özünə yuva qurmaq və yeni həyata başlamaq üçün quru bir yer tapmışdır.
Gəmi şimal tərəfə hərəkətdə idi. Nəhayət Cudi dağının zirvəsinə yan aldı. Allah-təala göy və yerə belə vəhy etdi:
«Ey yer, öz sularını ud! Ey göy, yağışı dayandır!»
Su çəkildi. Yağış dayandı və yer suları udmağa başladı. Günbəgün suyun dərinliyi azalır, dağlar görünür, təpə və ucalıqlar müşahidə olunurdular. Bə`zi dərələrdə hələ də yağış suyu qalmışdı. Allah Nuha (ə) vəhy etdi ki, ey Nuh, sən və səninlə olanlar bizim tərəfimizdən salamatlıq və bərəkətlə en!
Yer tərtəmiz idi. Mö`minlər öz həyatlarına qayıtdılar. Onların kiçik bir cəmiyyətləri var idi: Kiçik, lakin, Allaha və onun rəsuluna iman gətirmiş pak bir cəmiyyət. Yerdə yeni insan həyatı başlandı və mö`min cəmiyyət həyatın sülh və səfasını daddı. Orada nə zalım vardı və nə də zülmə mə`ruz qalan insan. Onların arasında oğurluq edəcək və fəsad törədəcək bir kəs yox idi. Beləliklə Nuh (ə) və mö`minlər əmin-amanlıq içində yaşamağa başladılar.
Nuh (ə) uzun müddət yaşadı. Onun ömrü çox uzun idi. Çünki, qəbiləsini doqquz yüz əlli il Allaha ibadət etməyə çağırmışdı. Amma, Allah-təala tərəfindən peyğəmbər kimi öz qövmünə göndəriləndə neçə yaşı olduğu isə bilinmir. O həzrətin tufandan sonra neçə il yaşaması da bilinmir. Amma, burası mə`lumdur ki, bu həzrət çox uzun müddət yaşamışdır. Ölüm mələyi Nuhun (ə) yanına gələndə o həzrət günəşin şüası altında oturmuşdu. Mələk ondan soruşdu:
-Öz həyatın barədə fikrin nədir? Halbuki, sən çox uzun bir ömür sürmüsən.
 Nuh (ə) ayağa qalxdı və kölgə tərəfdə oturdu. O buyurdu:
-Həyatı belə başa düşdüm: elə bil günəşdə oturmuşdum və sonra yerimi kölgəylə dəyişdim.
Nuh (ə) gözlərini yumdu. O öz risalətini icra etmiş və bəşəriyyəti həlak olmaqdan xilas etmək vəzifəsini yerinə yetirmişdi. Ona görə də Allah-təala əbədi salamı ona məxsus edərək buyurdu:
«Səlamun əla Nuhin fil`aləmin». 

NUHUN (Ə) TƏVƏSSÜL ETDIYI MÜBARƏK ADLAR
1951-ci ilin iyul ayında rus arxeoloqlarının bir qrupu Qaf dağlarında qazıntı ilə məşğul olduqları zaman köhnə və çürümüş taxta parçalarına rast gəldilər. Bu, onların qazıntı və axtarış işlərini daha da dərindən aparmalarına səbəb oldu. Bununla bir yerdə daşlaşmış başqa taxtalara da rast gəldilər.
Qazıntılar zamanı tapılan taxtaların arasında uzunluğu 28 sm., eni isə 20 sm. olan bir taxta parçası onların daha artıq heyrət və təəccübünə səbəb oldu. Çünki, bu taxta lövhədə heç bir dəyişiklik yaranmamış, çürüməmiş və digər taxtalar kimi parçalanmamışdı. 1952-ci ilin sonlarında bu tapıntılar barəsində aparılan tədqiqatlar sona çatdı və aydın oldu ki, sözü gedən taxta parçası Nuhun (ə) gəmisinin içəri hissəsinə, ayrı taxtalar isə o gəminin gövdəsinə aiddir.
Tarixçilərin yazdığına əsasən Nuhun (ə) gəmisi Qaf dağının zirvəsinə yan almış və bu taxta parçasının üzərinə ən qədim dillərə qayıdan bə`zi hərflərlə sözlər yazılmışdır. Keçmiş Sovet hökuməti 1953-cü ildə qazıntıları qurtardıqdan sonra qədim dillərlə tanış olan alim və ən nümunəvi arxeoloqlardan ibarət olan yeddi nəfərlik qrup təşkil etdi. Həmin alimlər aşağıdakılar idi:
1.Professor Solinov, Moskva universitetinin qədim dillər müəllimi.
2.İfahan Xənyu, Çin Luluhan institutunun dilşünaslıq müəllimi.
3.Mişanin Lufarenko, keçmiş SSRİ-də arxeoloji əsərlər idarəsinin direktoru.
4.Tanmul Qurov, Kifru institutunun qədim dillər müəllimi.
5.Professor Drakon, Lenin elmlər akademiyasının arxeologiya müəllimi.
6.İm Əhməd Kulado, keçmiş SSRİ-nin ümumi tədqiqat və kəşflər idarəsinin direktoru.
7.Miçer Kultov, Stalin institutunun rektoru.
Nəhayət taxta və onun üzərində yazılmış hərflər barəsində səkkiz aylıq tədqiqat və araşdırmalardan sonra ümumi rə`y belə oldu ki, bu taxta Nuhun (ə) gəmisinin düzəldildiyi taxtalardandır və Nuh (ə) bu taxta parçasını təhlükədən qorunmaq və təbərrük üçün gəmisinə yerləşdirmişdi.
Bu taxtanın üzərinə yazılmış hərflər Sami dili ilə yazılmışdı.
İngiltərəli alim, Mançester universitetinin qədim dillər müəllimi Ayumaks onu ingilis dilinə tərcümə etmişdir. İfadələri olduğu kimi sizə təqdim edirik:
O my God, my helper                    Ey mənim Allahım, mənim köməkçim!
Keep my hands with mercy          Öz lütf və mərhəmətinlə mənə kömək et!
And with your holy bodies           Bu müqəddəs şəxslərin əzəmətinə.
Mohammed                                                                    Məhəmməd (s),
Alia                                                                                  İlya (ə),
Shabbar                                                                          Şəbər (ə),
Shabbir                                                                           Şübeyr (ə),
Fatma                                                                              Fatimə (ə).
Thay are all Biggest and      
Honourables            Onların hamısı sənin yanında əzəmətli və əzizdirlər.
The world establiahed for Them                     Dünya onlara görə yaşayır.
Help me by their names            Onların adının əzəmətinə and verirəm, mənə kömək et!
you con reform  to Right         Yalnız sən məni doğru yola yönəldə bilərsən.
Beləliklə bu alimlər Nuhun (ə) onlara təvəssül etdiyi bu beş adın əzəməti və onların Allah yanında olan məqamı barədə heyrət edib, təəccübdə qaldılar. Onların heç birinin həll edə bilmədiyi çox müəmmalı məsələ isə bu idi ki, bu taxta parçası min illər keçməsinə baxmayaraq çürüməmiş və dağılmamışdır. Bu taxta parçası indi də Moskvanın arxeoloji tapıntılar muzeyində mövcuddur.
İslam peyğəmbəri Həzrət Məhəmməd (s) buyurmuşdur:
“Mənim əhli beytim Nuhun gəmisi kimidir. Ona minənlər xilas, üz çevirənlər isə qərq olacaqlar”.
Biz Nuhu öz qövmünə tərəf göndərib, ona dedik: “Öz qövmünü onların sorağına gələcək dərdli əzabdan qorxut!” Dedi: «Ey qövm! Mən aşkar qorxudan və təbliğ edənəm. Allaha pərəstiş edin! Ona müxalifətçilikdən çəkinin və mənim sözlərimə baxın! Əgər belə etsəniz, Allah günahlarınızı bağışlayar və müəyyən zamana qədər sizə ömür verər. Çünki, Allahın (tə`yin etdiyi) əcəli çatdıqda haç vaxt tə`xirə düşməz, əgər bilsəydiniz». Nuh dedi: «İlahi, mən öz qövmümü gecə-gündüz sənin tərəfinə də`vət etdim. Amma, mənim də`vətim onlara haqdan qaçmaqdan başqa bir şey vermədi. Mən onları də`vət edirdim ki, Sənə iman gətirsələr, Sən onları bağışlayarsan, onlar (məni eşitməsinlər deyə) öz barmaqlarını qulaqlarına tutur, paltarlarını başlarına çəkirdilər və müxafilətçilikdə möhkəm dayanıb, olduqca təkəbbür edirdilər. Sonra mən onları uca səslə sənin fərmanının itaətinə də`vət etdim, aşkar və gizli şəkildə tövhid və iman həqiqətini onlar üçün bəyan etdim. Mən onlara dedim: «Öz allahınızdan bağışlanmaq istəyin. O çox bağışlayandır. O, səmanın bərəkətli yağışlarını bir-birinin ardınca sizə göndərər. Sizə çoxlu mal və övladla kömək edər. Yaşıl bağlar və axan çayları sizin ixtiyarınızda qoyar. Niyə siz Allahın əzəmətinə ianmırsınız? Halbuki, sizi müxtəlif mərhələlərdə yaratdı. Bilmirsiniz Allah-təala yeddi səmanı necə bir-birinin üzərində yaradıb. Ayı səmanın ortasında aydınlıq vasitəsi və günəşi yanar çıraq etmişdir. Allah sizi bir ot kimi yerdən bitirdi. Sonra yenə sizi həmin yerə qaytaracaq və yenidən çıxacaqsınız. Allah yeri sizin üçün geniş döşənəcək etdi ki, geniş yollarla və onun dərələrilə keçib, istədiyiniz yerə gedəsiniz».
Nuh (ə) sonra onların hidayətindən ümidsiz halda dedi: «İlahi, onlar mənə itaətsizlik göstərdilər və mal və övladları onlara ziyandan başqa bir şey verməyən insanlardan itaət etdilər. Yolunu azmış bu rəhbərlər böyük məkr işlətdilər və dedilər: «Allahlarınızdan və bütlərinizdən əl çəkməyin! Xüsusilə Vüdd, Süva`, Yəğus, Yə`uq və Nəsr bütlərini buraxmayın! Onlar çoxlu insanları yolundan azdırdılar. İlahi, zalımlara azğınlıqdan başqa bir şey vermə!»
Nəhayət onların hamısı günahlarının hesabına qərq olub, cəhənnəm oduna düşdülər və özlərinə Allahdan başqa köməkçi görmədilər. Nuh (ə) dedi: “İlahi, kafirlərin heç birini yer üzündə qoyma! Çünki, əgər onlar qalsalar, sənin bəndələrini yoldan çıxaracaqlar və onlardan günahkar və kafir nəsildən başqa bir şey törəməyəcəkdir. İlahi! Məni, mənim ata və anamı, evimə imanla daxil olan insanları və bütün kişi və qadın mö`minləri bağışla və zalımlara həlakət və məhv olmaqdan başqa bir şey vermə!” 

Kamal əs-Seyyid

Tərcümə etdi: V. Hüseynzadə